Otheo
Julie Hendrickx Devos, algemeen voorzitter van beweging.net
Weerloos in de handen van de mensen
Bedelaarsbendes die kinderen verminken om zo onze portemonnee wat verder open te krijgen. Kan het erger ? is erger lijden mogelijk ?
Natuurlijk is het niet erger dan leiders in onze wereld die kinderen bombarderen, met opzet, of als collateral damage. Voor dat kind maakt het niet uit of het al dan niet met opzet gebeurt. En het blijft het resultaat van een actie, bevolen door die leider.
In wat voor wereld leven wij dat juist die mensen onze leiders worden ? Zeker als die leiders dan ook nog democratisch aan de macht zijn gekomen ?
Wat zegt dit over ons ? Neen, niemand van ons zal een kind verminken of bombarderen voor om het even welk doel. Maar wat als zo ’n leider een extreme exponent zou zijn van de mensen die hij leidt ? Van jou en mij ?
Wat als ouders er niet zijn voor hun kind omdat ze meer geld (dan ze eigenlijk nodig hebben) willen verdienen ? Mag ik dat zien als een zwakkere vorm van wat die leider doet ?
”Weerloos” is een belangrijk woord in het vers van Oosterhuis. Het roept bij mij de vraag op of we niet moeten werken aan weerbaarheid.
Als ”linkse” mens ben er heilig van overtuigd dat weerbaarheid en verzet tegen onrecht absoluut nodig is.
Natuurlijk moeten we werken aan de weerbaarheid en aan het lot van die kinderen. Maar moeten we ook niet werken aan de mensen die hen tot dat lot veroordelen ?
Wat brengt mensen er toe om te denken dat ze gelukkiger worden als ze kinderen verminken ?
Gisteren nog hoorde ik een bruine pater verkondigen dat de mens nu eenmaal de mens is, met zijn goede en zijn slechte kanten; hier dus het verminken van kinderen. De mens is altijd zo, geweest zegt de pater en zal altijd zo blijven … Op een of andere manier past voor hem die opvatting in zijn katholieke overtuiging. Hij heeft het dan verder over zonde – noemt zichzelf een zondaar (dat heeft hij afgekeken van Franklin Graham) – en dat er voor zonde bij Christus vergiffenis bestaat.
Dat van die vergiffenis vind ik mooi. Maar dat de mens onveranderlijk tot de ergste onmenselijkheid in staat zal zijn kan er bij mij als gelovige niet in. (Dat de mens ook tot het mooiste in staat is, is hier even niet ter zake.)
Ja, het beeld van Jezus, hangend aan het kruis, de pijnlijkste dood stervend die Joden en Romeinen zich konden indenken, is er een van totale weerloosheid. Jezus heeft ook geweigerd om zich te verzetten bij zijn aanhouding. Veel weerbaarheid heeft hij niet getoond.
Maar betekent dit dat hij de mens aanvaardt als soort, gekenmerkt door bekwaamheid tot de ergste wreedheid, erger dan in de dierenwereld ?
Neen toch, want drie dagen na zijn sterven is hij verrezen en opgestegen ten hemel, triomferend over het lijden en de zonde. En ooit, zegt het verhaal, zal hij wederkeren om de wereld te verlossen en de nieuwe mens tot leven te wekken.
Zeg nu niet dat die verrijzenis niet echt gebeurd kan zijn. Kijk door het beeld uit en zie hoezeer in dit verhaal geloof, hoop en liefde de werkelijkheid doorschijnen. De verrijzenis is juist het verhaal dat ons duidelijk maakt dat de mens wél geroepen is om niet te blijven zoals hij altijd geweest is.
Wat zal de nieuwe mens kenmerken ?
Ook dat leren we uit het verhaal van Jezus: de nieuwe mens is totaal los gekomen van het streven naar macht.
De evangelies tonen een Jezus die hard kan uithalen naar onrecht, maar die nooit macht gebruikt, met als hoogtepunt van de beleving van machteloosheid het lijdensverhaal.
Macht is de kern van de zaak als het over de oude en de nieuwe mens gaat.
Kan de mens vooruitgang maken in omgaan met macht ?
Natuurlijk zie je nog overal gebruik van macht. Op dit ogenblik is een mensheid zonder macht tussen de mensen ondenkbaar. En met die macht ook onvermijdelijk massaal misbruik van macht.
Maar, bijvoorbeeld, de politieke scheiding der machten zoals wij die kennen toont wel aan dat mensen al hebben nagedacht over ons omgaan met macht en beseft hebben dat er een probleem is.
Wij wijzen op die manier de dictatuur af. Dat is in de geschiedenis van de mensheid een vooruitgang in menselijkheid.
De schandalen in de kerk gingen telkens opnieuw over machtsverhoudingen en steeds meer komen er nu ook verhalen naar boven over macht in de sport, in gezinnen (de manipulatieve destructieve narcist), de bedrijfswereld; kortom in zowat alle geledingen van onze samenleving.
Dat wijst er op dat we toch wel bezig met het probleem dat macht stelt.
Het feit alleen al dat we er mee bezig zijn, is een vooruitgang op zich.
Misschien wordt het tijd om er eens over na te denken of we na de scheiding der machten geen stappen vooruit kunnen zetten in onze omgang met macht in de politiek. In mijn boek Eutopia* heb ik er een aanzet voor gegeven.
Waarom kan er in onze opvoeding, ons onderwijs, niet gewerkt worden aan bewustwording van de alomtegenwoordigheid van macht in onze menselijke relaties en gewerkt worden aan bewust menselijk omgaan met die factor macht met als ideaal het verdwijnen van macht in de relatie ?
Macht is een natuurlijk gegeven in de relatie tussen mensen. Maar is het totaal ondenkbaar dat we ooit in staat zullen zijn om bewust het element macht uit te schakelen in onze relaties ?
Komt er ooit een tijd waarin de mens zonder problemen weerloos kan zijn ?
Jezus zal ons de nieuwe mens brengen.
Maar hij heeft nergens gezegd dat wij er ondertussen al niet mogen aan werken.
Integendeel: Jezus zal vanuit machteloosheid niet zeggen dat we er moéten aan werken; maar zeker is dat hij er ons fluisterend toe oproept.
*Eutopia kan je gratis lezen en/of downloaden, ook in ebook-formaat op deze website onder de rubriek Publicaties.