Hangt de wereldvrede van Trump af ? Van een niet al te intelligente gewetenloze narcist ? Neen toch ?
Trump en consoorten zijn slechts werktuigen van de geschiedenis. Ze bepalen de geschiedenis niet. Ze voeren ze enkel uit.
De geschiedenis wordt bepaald door de massa; door de bewegingen in de massa.
Bij die bewegingen komen dan de ”leidende” figuren naar boven die de beweging van de massa verwerkelijken.
Je kan natuurlijk in de massa tegenstrijdige bewegingen zien.
In de jaren dertig leek de massa in Duitsland erg verdeeld in twee kampen: de linksen (communisten) tegen de opkomende nazi’s. Dan zou je kunnen zeggen dat de massa niet zo maar de geschiedenis naar het nazisme heeft geleid.
Maar onder de tegenstelling links – rechts, was er een andere stroom: de bereidheid tot geweld die zich uitte in ” … een klimaat van latente burgeroorlog, vooral tussen de nazi-SA en communistische knokploegen. De straten waren het toneel van bomaanslagen, vechtpartijen en schietpartijen, wat leidde tot honderden doden en duizenden gewonden. ” (AI)
Zowel de communisten als de nazi’s waren gewelddadig, bereid om oorlog te voeren. Wie er ook aan de macht zou komen, de Duitse massa was al bereid tot de oorlog. Niet Hitler heeft de oorlog veroorzaakt. Eigenlijk was die al bezig. Hitler was enkel de uitvoerder van de stroming in de massa.
En neen, dat betekent dus niet dat alle Duitsers oorlogsgezind waren. Maar de massa was er wel klaar voor. Ook vredelievende mensen werden daarin meegezogen en zijn enthousiast naar het front getrokken. En neen, dat was niet enkel het resultaat van propaganda. Propaganda werkt slechts als er al een voedingsbodem voor is.
Dàt is de grote misvatting in de interpretatie van de geschiedenis: de idee dat er leiders opstaan die beslissingen nemen en daarmee de geschiedenis bepalen.
Ook in onze tijd zien we in de massa die stroming naar oorlog. Observatoren stellen een groeiende polarisering vast in onze samenleving. Onze samenleving wordt onmiskenbaar gewelddadiger.
Trump is niet de veroorzaker van de polarisatie in de VS. Hij is er het resultaat van.
De stromingen in de massa ontstaan niet door één factor of een samenspel van een overzienbaar aantal factoren. Ze ontstaan door het samenspel van oneindig veel factoren die kunnen gaan van moreel verval tot groeiend ongenoegen over maatschappelijke ontwikkelingen, economische ongeregeldheden, toevalligheden … nu hier, dan daar …
Juist omwille van niet te overziene aantal factoren van allerlei aard is de stroming van de massa niet beheersbaar. Niets kan voorkomen dat we ons lot beleven.
Als je de geschiedenis van de mensheid bekijkt moet je je afvragen of de bereidheid tot oorlogvoering niet dé fundamentele grondstroom is.
Je kan stellen dat onze geschiedenis er een is van oorlogen, onderbroken door periodes van ”vrede” die je beter niet als vrede, maar als wapenstilstand kan zien.
Iedere oorlog moet natuurlijk ooit stoppen. Dat hij stopt is niet het gevolg van de beslissingen van mensen die vredelievend zijn. De oorlog stopt gewoon omdat een of zelfs beide partijen geen middelen meer hebben om de oorlog verder te zetten. ”Vrede” is slechts een periode waarin opnieuw de middelen worden opgebouwd die nodig zijn om opnieuw oorlog te kunnen voeren.
Als je naar Europa kijkt vanaf de tweede wereldoorlog, dan zie je een continent dat uit een vreselijke oorlog komt.
De Duitsers waren verslagen, hun bevolking uitgedund, hun industrie in puin gebombardeerd.
Het Russische leger was aan het einde van zijn krachten. De Sovjet-Unie leed tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) de hoogste verliezen, met schattingen van ongeveer 26,6 miljoen tot 27 miljoen doden. Dit enorme aantal omvat zowel militaire verliezen (geschat op 8,7 tot 13 miljoen) als een zeer hoog aantal burgerdoden door honger, terreur en de Holocaust. (AI).
Dadelijk na het stoppen van de vijandelijkheden heeft Stalin zijn troepen massaal teruggeroepen. Hij had de overlevenden absoluut nodigt voor de heropbouw van het land.
En toch werd aan de West-Europese bevolking wijs gemaakt dat de Russen een dreiging waren.
Op een korte onderbreking bij de implosie van de Sovjet-Unie op het einde van de 20ste eeuw na, is die dreiging tot nu toe in stand gehouden.
Was het dan wel echte vrede die we in West-Europa beleefden ? Paste de val van de muur in Duitsland in een toestand van vrede ?
Onze economie/industrie heeft zich in de periode na de oorlog kunnen herstellen. De huidige generatie heeft de miserie van de oorlog nooit gekend. De massa is er terug klaar voor en intelligente jongeren schrijven zich enthousiast in voor een militaire opleiding.
De idiotie van vaderlandsliefde slaat weer aan.
Neen, ik beweer niet dat deze jongeren oorlogszuchtig zijn, maar ze zijn wel een signaal van de diepe onderstroom in de massa die ons naar de derde wereldoorlog voert.
En dus hebben we de leiders gekregen die de facto die derde wereldoorlog voorbereiden, ook al verklaren ze in de politieke Muppet show dat ze naar vrede streven.
Zoals ik het al in mijn blog van vorige zondag stelde: de mensheid is niet klaar voor de vrede.
Is het dan enkel kommer en kwel ? Is het pessimisme totaal en onveranderlijk ?
Op korte termijn (de volgende wereldoorlog) is er geen optimisme mogelijk.
En het ziet er niet naar uit dat de mensheid na die derde wereldoorlog plots die grote stap gaat zetten naar bekwaamheid tot vrede, al durf ik dat niet uit sluiten. Mijn verstand zegt me dat de derde wereldoorlog niet de laatste zal zijn, maar misschien, héél misschien zal hij toch in de mensheid dat bewustzijn wekken dat tot echte vrede leidt.
Een gelovige die in termen van eeuwigheid denkt mag geloven en hopen dat ooit de liefde zo sterk zal leven in de mensheid dat echte vrede een constante wordt.
(Her)lees hier over het tweede deel van mijn blog van vorige zondag.
PS Voor mijn bedenking over de rol van de massa heb ik me laten inspireren door de niet genoeg te waarderen Leo Tolstoj in zijn ”Oorlog en Vrede”, deel drie, hoofdstuk 3.