In het kapitalisme ligt alle macht bij het kapitaal.
De PVDA had vroeger een duidelijkere naam: Amada, alle macht aan de arbeid. Maar noch Amada, noch de PVDA zijn er in geslaagd om hun doel te bereiken. We leven nog altijd in het kapitalisme. En alle macht ligt bij het kapitaal.
De katholieke kerk (Rerum Novarum) wil dat kapitaal en arbeid samenwerken voor het welzijn van de mensen. De socialisten pogen via de staat en de politiek de macht van het kapitaal wat in te perken en de scherpe kantjes van het kapitalisme wat af te ronden.
De samenwerking van katholieken en socialisten heeft in het na-oorlogse Europa geleid tot het Rijnlandmodel dat stoelt op onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers, gefaciliteerd door de staat met daarbij een grote rol voor de vakbonden die door de organisatie van samenwerking van de arbeiders de betekenisloze macht van de individuele arbeider vervangen door reële macht van de verenigde arbeiders.
Ook ik heb geloofd in dat Rijnlandmodel zoals het ook in belgië is toegepast en geleid heeft tot onze sociale zekerheid. Maar …
De geschiedenis sinds – ruw gesteld 1970 is er een van langzame maar gestage afbraak van het Rijnlandmodel. Onze sociale zekerheid wordt geleidelijk aan vervangen door hulp van de staat voor mensen die ”uit de boot vallen”. Bijvoorbeeld energiepremies zijn niet het resultaat van onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers. Je zou dit sociaal liberalisme kunnen noemen. Kapitaal dat via de staat wat aalmoezen geeft aan de sukkelaars die niet mee kunnen in de rat race.
Het wordt steeds meer duidelijk dat een systeem zoals het Rijnlandmodel waarbij het kapitaal macht afstaat aan de arbeid slechts mogelijk is geweest in de speciale economische periode na de Tweede Wereldoorlog die gekenmerkt werd door extreme en gestage economische groei. Het Rijnlandmodel kwam ook de werkgevers goed uit. Rekening houden met de belangen van de werknemers, diende het toen ook de belangen van de werkgevers.
Die tijd is voorbij. Onder andere door de globalisering kwam het Rijnlandmodel in concurrentie met het Angelsaksische model waarbij de overheid zich niet moeit met, bijvoorbeeld loonvorming. Dit model verdraagt geen vakbonden. Het draait enkel rond het individu, waarbij de individuele arbeider totaal machteloos staat tegenover de werkgever. Het Angelsaksische model wordt ook neoliberalisme genoemd.
Het is duidelijk dat het Angelsaksische model het heeft gehaald op het Rijnlandmodel. Dat kan ook niet anders, want, anders dan het Rijnlandmodel, geeft het neoliberalisme alle macht aan het kapitaal. Het is gewoon wat het kapitalisme is.
Nu wordt het Angelsaksische model uitgedaagd door het Chinese model, dat je een vorm van staatskapitalisme kan noemen. Tegenover de verspreide kapitalistische slagorde van het Angelsaksische model stelt het Chinese model de kracht van een centraal geleid kapitaal.
Net zoals het onmogelijk was dat binnen het kapitalisme het Rijnlandmodel het kon winnen van het Angelsaksische model, zie ik niet in hoe het Angelsaksische model die economische oorlog kan winnen tegen het Chinese staatskapitalisme. In ieder geval zijn de feiten de feiten: het Chinese model haalt het op het Angelsaksische (de VS).
Dàt is waar het in deze tijd om draait.
In het kapitalisme ligt alle macht bij het kapitaal. Dat betekent dat de politiek niet anders kan dan in dienst staan van het kapitaal.
Uiteraard zijn er politiekers die overtuigd en eerlijk de belangen van de werknemers willen verdedigen tegen de kapitalisten, maar ”de politiekers” vallen niet samen met de politiek en ” de kapitalisten” vallen niet samen met het kapitaal. In het pure kapitalisme kan een politieker sociaal zijn, maar finaal zal hij moeten buigen voor de macht van het kapitaal. De politiek staat in dienst van het kapitaal. Of: de politiek is uitvoering van de macht van het kapitaal in de samenleving.
Ik stel het eenvoudig: Trump is de politieke verpersoonlijking van het Angelsaksische kapitaal dat in economische oorlog is met het Chinese staatskapitaal.
Vermits het Angelsaksische kapitaal deze economische oorlog niet kan winnen, zal de politiek in het Angelsaksische model zich in dienst stellen door over te gaan naar de militaire oorlog.
In vorige blogs heb ik betoogd dat Europa de derde wereldoorlog kan voorkomen door zich neutraal op te stellen tegenover zowel de VS als China. Dat is een politieke beslissing. Toch gaat Europa die weg niet op. Want ook de Europese politieke leiders staan in dienst van het Angelsaksische kapitaal.
Dàt is de rotzooi van de kapitalistische wereld waarin we leven: het is een wereld van concurrentie. Concurrentie is een van de wezenskenmerken van het kapitalisme. In de mens schuilen zowel strijd als samenwerking. Het kapitalisme is essentieel strijd, oorlog; een strijd die altijd ooit van economische oorlog overgaat in militaire oorlog. Kijk naar onze geschiedenis, en je ziet het.
Vrede is binnen het kapitalisme enkel mogelijk wanneer de machtsblokken mekaar in evenwicht houden; wanneer geen van de machtsblokken de kans ziet om de militaire oorlog te winnen. Je kan je afvragen of dit wel echt vrede is. Het is een gewapende vrede, gebouwd op afschrikking. Na de Tweede Wereldoorlog noemden we deze vrede ”de koude oorlog”.
Is dat de vrede waarin wij willen leven ?
Het is de vrede van ”si vis pacem, para bellum”. Het is de vrede van grote kinderen die nog altijd cowboy en indiaan spelen, zoals Francken.
Maar vroeg of laat leidt de escalatie van opbouw van militaire macht tot een toestand waarin een van de machtsblokken denkt dat het sterker is dan de andere. Vroeg of laat barst toch de totale waanzin uit.
De mensen hebben angst. Ze zien de derde wereldoorlog aankomen. De meesten hopen nog, tegen beter weten in. Zowat iedereen beseft dat ”wij” er toch niks aan kunnen doen en probeert dan toch maar zo lang mogelijk nog een beetje normaal te doen.
Is dat de wereld waarin wij willen leven ?
Wie in een andere, betere wereld wil leven. Wie voor zijn kinderen échte vrede wil, moet beseffen dat die vrede niet mogelijk is in het kapitalisme.