Op Doorbraak geeft Jan Denijs (in een betalend artikel) een goed overzicht van de problematiek van de pensioenrechten van de vrouw.
Hij gaat naar de kern van de zaak: ”Nog veel belangrijker is dat arbeid in een gezin fundamenteel anders is dan loonarbeid voor een werkgever.”
Daar gaat hij verder niet op door. Ik wel.
Vooraf: ik heb het hier over vrouwen. Voor mijn part lees je ook ”mannen”. Maar in het actuele debat gaat het over vrouwen.
Het probleem van de pensioenrechten stelt zich de facto vooral voor vrouwen.
Pensioenrechten zijn onlosmakelijk verbonden met arbeid. Een ”premie voor de moeder aan de haard” is geen recht. Een premie is nooit een recht.
Wie werkt bouwt een recht op. Wie een premie krijgt moet dank je wel zeggen.
Jan Denijs stelt terecht: ”De arbeid in een gezin is fundamenteel anders dan de loonarbeid voor een werkgever” Gevolg: met die arbeid bouw je geen recht op.
Waarom ?
Het antwoord ligt in de eigenschappen van het economisch systeem, het kapitalisme.
In het kapitalisme heeft iets slechts waarde als het verkocht wordt. Ik kan persoonlijk aan veel niet-verkoopbare dingen waarde hechten, maar daarvoor hebben ze nog geen economische waarde – in het kapitalisme.
Als een boer dag en nacht keihard gewerkt heeft op het land, maar hij krijgt zijn oogst niet verkocht, is die oogst niets waard.
Ook het meest waardeloze in zich krijgt economisch waarde als ik het verkocht krijg. Het meest waardevolle is economisch waardeloos als het niet verkocht raakt.
Geld kan je beschouwen als een middel om ruilen te vergemakkelijken. Maar in het kapitalisme krijgt het op zich waarde omdat het kan verkocht worden. Bankiers zijn inkopers en verkopers van geld. Meestal is dat een winstgevend beroep. Nochtans is geld – een stukje papier, wat metaal – op zich waardeloos.
Dit maar om duidelijk te maken: binnen het kapitalisme heeft iets slechts waarde als het verkocht geraakt.
Kan de huiswerkende vrouw haar arbeid verkopen ?
Er is slechts één persoon die in aanmerking komt om die arbeid te kopen: haar man.
Als ik ga daten ga ik dus al snel de vraag moeten stellen: Hoeveel per uur wil je betaald worden voor je arbeid als huisvrouw ?
Ik zal met mijn vrouw moeten onderhandelen over haar loon. Voor hoe lang duurt het contract ? Is er een opzegtermijn ? Wat doen we met de inflatie ? De index? Een mogelijke indexsprong ? Vakantie ? Er zal ook moeten vastgelegd worden op welke basis ik mijn vrouw kan ontslaan als ik niet tevreden ben over haar werk.
Een huwelijk is een contract. Als je huiswerkende vrouwen recht wil geven op een pensioen moet het ook een arbeidscontract zijn.
Ik moet hier verder geen tekeningetje bij maken: de hele rimram is een ontmenselijking van wat tot de diepste menselijkheid zou moeten horen.
Een huwelijk/ samenleven in een gezin, is fundamenteel een kwestie van menselijkheid. Maar daar doet kapitalisme niet aan.
Het kapitalistische systeem biedt geen oplossing voor het probleem van de pensioenrechten van de vrouw.
In mijn blog van 23 maart betoogde ik dat kapitalisme onvermijdelijk tot oorlog leidt.
Kapitalisme leidt ook onvermijdelijk tot stuitende ongelijkheid die niet veroorzaakt is door verdienste. Elon Musk heeft niet meer verdienste dan een kind in de giftige mijnen van Oost-Congo waar ons koningshuis nog altijd geld aan verdient.
Een kapitalistische economie overleeft slechts door groei. Zelfs mét technologische vooruitgang zal die groei altijd een groeiende belasting betekenen op onze planeet.
Zich sociaal wanende verdedigers van het kapitalisme hanteren dikwijls het argument dat het weliswaar geen goed, maar in ieder geval het minst slechte systeem is.
Ze zoeken dus ook niet naar een alternatief. Ze geloven niet dat er een alternatief mogelijk is.
Maar als je het onvermijdelijke verband legt tussen de rotzooi van deze tijd (uitbuiting, armoede, oorlog, met daarbij een verschrikkelijke terugkeer naar de ergste vervuiling van de planeet …) moet je dan misschien toch niet op zoek gaan naar een alternatief voor het kapitalisme ? Omdat het moét ?
PS Ik heb een poging gedaan om na te denken over dat alternatief in mijn boek Eutopia. En neen, natuurlijk ben ik er niet in geslaagd om zo maar dadelijk een werkbaar alternatief te ontwikkelen. Daar ben zelfs ik niet slim genoeg voor. Maar misschien vinden meer begaafde mensen dan ik er toch ergens een aanzet in om na te denken over wat moet.
Je kan Eutopia gratis lezen en/of downloaden, ook in ebookformaat, op deze website onder de rubriek Publicaties.