Otheo
Gelezen en samengevat: ontdek de encycliek ‘Magnifica Humanitas’ (Prachtige Mensheid)
Jullie weten dat ik niet zo ’n fan ben van Rome.
Mt. 4, 8-9: ”Tenslotte nam de duivel Hem mee naar een heel hoge berg, vanwaar hij Hem alle koninkrijken der wereld toonde in hun heerlijkheid. En hij zeide: “Dat alles zal ik U geven, als Gij in aanbidding voor mij neervalt.”
Jezus weerstond de bekoring van de macht. Rome heeft zich er aan overgegeven. Daarmee heeft de katholieke kerk het ergst mogelijke verraad gepleegd tegenover Jezus, zichzelf, en de mensheid.
Het is moeilijk om dat zo maar te vergeten. Het is nooit te vergeven. En ook vandaag nog krioelt het in het Vaticaan van perverse figuren die in naam van Jezus enkel bezig zijn met zichzelf en het geloof en de kerk misbruiken voor hun machtswellust.
Binnen de kerk zijn er wél altijd persoonlijkheden geweest die de boodschap trouw waren – zoals de heilige Franciscus – maar die hebben nooit impact gehad op het machtsinstituut Rome.
Nu echter moet ik toegeven dat er iets beweegt binnen het Vaticaan.
Voor mijn part denk ik dan in de eerste plaats aan de verkiezing van Johannes XXXIII in 1958. De evolutie is daarna met vallen en opstaan verder gegaan. Johannes Paulus II en Benedictus XVI waren regressies, maar dat de wereldwijde kardinalen de Jezuïet Jorge Mario Bergoglio kozen en deze de naam Franciscus I (niet voor niets refererend naar de heilige Franciscus) aannam was echt revolutionair. Door de aanstelling van Leo XIV is de tendens verder gezet. Er is hoop.
Deze Leo XIV komt nu al dadelijk met een niet te overschatten belangrijk document: Magnifica Humanitas, Magnifieke Mensheid.
De titel alleen al is veelzeggend en ongelooflijk optimistisch. Maar ja, het religieuze geloof gaat per definitie over het ongelooflijke.
Van de ene kant heeft de mensheid bewonderenswaardig veel moois en goeds voortgebracht. Ik moet dat hier niet uitwerken, maar denk maar aan de wetenschap, aan de kunst, aan de beleving van liefde in al haar vormen …
Tegelijkertijd is er ook altijd het kwaad geweest met al zijn gevolgen, dikwijls vooral voor de onschuldigen.
Wie nu rondom zich kijkt, stoot van de ene waanzin op de andere. Onze mensheid ziet er niet goed uit. Ons Europa is totaal decadent. De overgrote meerderheid van de wereldbevolking leeft in schrijnende miserie (zoals de migratie toont) en we steven af op een derde wereldoorlog.
Wie het wat meer filosofisch wil bekijken ziet dat het atheïstische existentialisme een pessimistisch mensbeeld heeft gebracht. Het daarbij horende zelfbeschikkingsrecht houdt zich quasi alleen bezig met het organiseren van sterven.
Veel van wat zich als kunst presenteert is narcistisch of pure vulgariteit.
Eigenlijk is het onvoorstelbaar om juist nu de mensheid magnifiek te noemen.
En toch noemt de paus ze magnifiek omdat een gelovige niet enkel kijkt naar wat is, maar ook naar wat komen zal. En wat komen zal, vindt zijn oorsprong al in het scheppingsverhaal van de bijbel waarin God de mens schept met de oproep om mens te worden naar Zijn beeld en gelijkenis. Dat betekent dat dat beeld en gelijkenis al ergens verborgen zit in de mens. Aan de mens om het naar boven te halen.
Mag ik het mooie en goede waar ik het hierboven over had zien als ”verschijningen” van dat beeld en gelijkenis ?
Jezus sterft op het kruis. De mensheid nu. Maar voor de gelovige volgt op het kruis de verrijzenis.
De apostelen hebben zich opgesloten, wanhopig en verstard van de angst. Ze zijn een beeld van de mens van nu. Maar plots staat Hij in hun midden. Ze worden overspoeld door de Heilige Geest … Pinksteren !
In zijn brief aan de Kolossenzen heeft Paulus het over de nieuwe mens:
”… Weg met je woede, je kwaadheid en je slechte gedachten over een ander! Beledig elkaar niet langer, scheld elkaar niet uit, en stop met liegen. Want jullie zijn niet meer zoals vroeger. Jullie zijn nu nieuwe mensen. God geeft jullie inzicht om hem steeds beter te leren kennen. En zo gaan jullie steeds meer lijken op God, die jullie gemaakt heeft. Jullie zijn nu nieuwe mensen. En nieuwe mensen zijn niet langer Joden of niet-Joden. Ze zijn ook niet langer slaven of vrije mensen. Ze zijn christenen! Christus is in jullie allemaal aanwezig, daarom zijn verschillen nu niet belangrijk meer …” (Kol. 3, 8-11)
De paus heeft het over de Nieuwe Stad, beeld van de wereld van de nieuwe mens. Het beeld refereert naar Openbaring van Johannes 21:10 ”En hij bracht mij in de geest op een zeer hoge berg en toonde mij de heilige stad, Jeruzalem, terwijl zij van God uit de hemel neerdaalde …”
Pinksteren, de Nieuwe Mens, de Nieuwe Stad, de Nieuwe Wereld … telkens opnieuw vertrekken ze van God.
Niet wij ”maken” ze. God maakt ze. Schept ze. Maar er is natuurlijk wel één voorwaarde: we moeten God God laten zijn. We moeten de God van Jezus aanbidden. Van hem het onvoorwaardelijk belangrijkste in ons leven maken. In God leven. Ons door God laten doordringen.
Er zijn mensen die dat oprecht proberen. Niemand zal het ooit perfect kunnen. De perfectie is ook niet nodig om de humanitas magnifiek te kunnen maken. Maar ”we” moeten wel met genoeg volk van God zijn.
De mensheid kan zelf niet God zijn. Ze kan het zelf niet maken. Maar ze kan God wel beletten om het te doen. We stoten hier op de ondraaglijke vrijheid van de mens.
We zijn er dus nog lang niet.
Maar het is belangrijk dat een paus de idee van de Nieuwe Mens, de Nieuwe Stad, de Magnifica Humanitas levend houdt, zodat we er blijven naar streven.
Ik – en jullie – zijn slechts kleine garnalen. Soms denken we van onszelf dat we belangrijk zijn. In het geheel van de mensheid is niemand dat. Ook niet de zogenaamde leiders zoals Trump, Poetin … De machtigen van deze aarde kunnen ons niet naar de Nieuwe Stad leiden, want als ze dat zouden willen, zouden ze niet machtig zijn.
Het enige wat telt is dat ieder op zijn eigen plaats God God laat zijn, ook en vooral in de kleine dingen van het leven.
Ah ja … toch nog even aan herinneren wie God is.
”God is Liefde”. (1 Joh. 4, 8)