Raar volk die katholieken. In de eucharistie nemen ze het vlees en bloed van Jezus tot zich in de vorm van brood en wijn. Tenminste als er genoeg wijn is, wat meestal niet het geval is. Enkel de priester mag van de wijn drinken. Je moet dat begrijpen, tenslotte moet hij ook celibatair zijn.
De gewone gelovigen moeten het doen met een minimaal stukje brood waar je zelfs geen brood in herkent.
De traditionele katholiek wordt daarbij verondersteld te geloven dat die hostie en die wijn écht vlees en bloed van Jezus zijn. Dan snap ik wel niet hoe die communie tot echte eenwording met Jezus kan leiden als de facto enkel het vlees wordt gegeten.
Ok, ik spot er nu wat mee, maar op zich is de idee van ”eenwording” met Jezus misschien niet zo dwaas.
Waar gaat het écht over ?
Ik ben het levende brood dat uit de hemel is neergedaald. Als iemand van dit brood eet, zal hij leven in eeuwigheid. Het brood dat Ik zal geven, is mijn vlees, ten bate van het leven der wereld.” De Joden geraakten daarover met elkaar in twist en zeiden: “Hoe kan Hij ons zijn vlees te eten geven?” Jezus sprak daarop tot hen: “Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: als gij het vlees van de Mensenzoon niet eet en zijn bloed niet drinkt, hebt gij het leven niet in u. Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, heeft eeuwig leven en Ik zal hem doen opstaan op de laatste dag. Want mijn vlees is echt voedsel en mijn bloed is echte drank. Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, blijft in Mij en Ik in hem. Zoals Ik door de Vader die leeft, gezonden ben en leef door de Vader, zo zal ook hij die Mij eet, leven door Mij. Dit is het brood, dat uit de hemel is neergedaald. Het is niet zoals bij de vaderen, die gegeten hebben en niettemin gestorven zijn: wie dit brood eet, zal in eeuwigheid leven. (Johannes 6, 51-58)
Ik ga er met de ruwe borstel door: Johannes schreef zijn evangelie ongeveer honderd jaar na Christus in Efese Turkije) in een gnostisch milieu. Het is hier niet de plaats om in te gaan op het gnosticisme en tegenwoordig wordt het evangelie van Johannes eerder gezien als een repliek op het gnosticisme en zelf niet als gnostisch, maar de stijl is wel getekend door dat gnosticisme dat zelf dan weer nogal esoterisch was. Je krijgt dan een tekst waarin het niet duidelijk is wat de woorden eigenlijk betekenen en betekenissen verschuiven.
Laat me hier op zoek gaan om doorheen die doolhof aan begrippen te ontdekken waar het om gaat.
Jezus noemt zichzelf ”het brood” dat leven geeft. Maar schakelt dan dadelijk over op het brood dat vlees is dat leven geeft. Het rare is dat vlees – en bloed – ook staan voor kwetsbaarheid. Elders gaat het over Jezus die zijn bloed vergoten heeft …
Leven geven door kwetsbaar te zijn ?
Ja natuurlijk: leven en kwetsbaarheid vallen samen. Kwetsbaarheid is een voorwaarde voor leven. Een rots is onkwetsbaar, maar ze leeft niet. Kwetsbaarheid kan je dan ook verbinden met sterven. Geen leven zonder dood.
Wie echt – eeuwig – wil leven moet kwetsbaar durven zijn. Wie echt – eeuwig – wil leven moet bereid zijn om te sterven.
Jezus is een averechtse. Hij komt in tegen alles wat wij, mensen, ”natuurlijk” vinden. Wij hebben de spontane neiging om ons te beschermen tegen kwetsuren. Daarvoor streven we naar macht. Maar macht verstikt het leven. Macht doodt. Dat is dus juist niet wat Jezus wil. Hij is een averechtse, want hij spreekt niet vanuit de mens, maar vanuit God. Hij roept ons op om dat menselijke te overstijgen; om mens te worden naar Gods beeld en gelijkenis.
Je kan dit ook wel kaderen in de ”evolutieleer”. Wij mensen, stammen af van de dieren. Dat dierlijke zit diep in ons. Maar we zijn nog (lang) niet aan het einde van onze evolutie. We zijn op weg van dierlijkheid naar echte menselijkheid. Jezus toont ons die weg.
En ja dus kan je zeggen dat we Jezus moeten laten leven in ons en leven in Hem.
Want het is ook duidelijk dat de evolutie van dier naar echte menselijkheid geen oorzakelijk gebeuren is. Wij kunnen niet zomaar onszelf in die richting doen evolueren. Zonder God kunnen we geen mens worden naar Gods beeld en gelijkenis.
Of nog: niet wij gaan zomaar op weg naar die diepe menselijkheid, naar God. God trekt ons naar zich toe. (Teleologie)
Maar dat is onze verschrikkelijke vrijheid: wij moeten God toelaten om ons naar zich toe te trekken. Wij kunnen weigeren en beslissen om ons vast te klampen aan onszelf; om te blijven streven naar macht; om onze eigen onkwetsbaarheid te verzekeren. Daarvoor hebben we ook de verzekeringen uitgevonden …
Jezus in ons laten leven is een manier om God in ons toe te laten, om God toe te laten om ons naar zich toe te trekken.
En neen dus, we moeten niet zoeken naar kwetsuren, naar sterven, niet bij onszelf, en niet bij anderen. We mogen proberen onszelf te beschermen. Ook ik heb een paar verzekeringen. Ons geloof is geen oproep tot zelfdestructie.
Maar er is in ieder geval één domein in het menselijk bestaan dat niet zonder kwetsbaarheid kan: de Liefde.
God is Liefde.
PS Om zeker duidelijk te zijn: Liefde valt niet samen met verliefdheid, met de romantische liefde, of zelfs met gewoon vriendelijk zijn voor mekaar.