Stad van God

Gisteren had ik het over Halloween, de heidense omgang met de angst voor de ondergang.
Hoe staat een christen daar tegenover ?
De gelovige kan dan wel niet van deze wereld zijn, hij leeft wel in deze wereld en de angst voor het lijden, de dood, de verschrikking, de ondergang … is hem niet vreemd.
Het is belangrijk dat we die angst erkennen. We moeten niet doen alsof die ondergang onmogelijk is en er geen reden is voor angst. Het is toegestaan en aanbevolen om angstig te zijn.
De Apocalyps, het laatste boek van het Nieuwe Testament geeft in een soort van poëtische tekst uitdrukking aan die angst.
Wie wil kan in dit boek de grote angsten van deze tijd terug vinden: natuurrampen (het klimaat), moreel verval, oorlog …
Even goed kan je zeggen dat deze angst eigenlijk van àlle tijden is. Alleen zullen de toestanden in de wereld in bepaalde tijden leiden tot een intensere beleving.
Nu leven we in een wereld die terecht aanleiding geeft tot grote angst.
Het gaat om de vraag: hoe gaan we om met deze angst ?
Bij mijn nadenken van gisteren over Halloween kwam ik uit bij een diep pessimisme, een nihilisme … De angst voor de ondergang wordt overwonnen door de beleving, het verwerkelijken, van de ondergang zelf …
Niet iedereen is nihilist. De meeste mensen die ik ontmoet zijn fatalist. Sommigen zien zelfs de ondergang niet. Als we maar winnen.
De gelovige weet dat het allemaal kan gebeuren. Je hebt natuurlijk gelovigen die denken dat God het niet zal laten gebeuren als ze maar genoeg bidden. Maar die kan je moeilijk realisten noemen. Eigenlijk zijn het zelfs geen gelovigen, maar bijgelovigen. Ze hebben Jezus niet echt goed begrepen. Ze zijn even vergeten dat Jezus zelf aan het kruis de ondergang heeft meegemaakt.
Wat de échte gelovige kenmerkt is een diep optimisme: wat er ook gebeurt, het is niet het einde. Het einde is hemels.
Het begint al met het scheppingsverhaal waar geregeld dat zinnetje terugkomt: ”En God zag dat het goed was”. Neen, er staat niet dat het volmaakt was/is. De natuur kan wreed zijn. Het negatieve wordt niet ontkend. Maar het positieve overheerst.
Bij Jezus gaat het om de verrijzenis en de opneming in de hemel (de Hemelvaart) die betekenen dat het lijden en de dood niet het einde zijn. Het einde is hemels.
Ook Allerheiligen en Allerzielen gaan over de opneming in de hemel na de ondergang… na ons sterven.
Ik bevind me in mythologische taal.
Vraag je dus niet af of de hemel wel echt bestaat. De vraag is niet relevant. Wel relevant is de levenshouding van wie weigert te erkennen dat het lijden, het sterven, de ondergang het einde zijn.
Het is die levenshouding die Jezus ons heeft voorgeleefd en die ons door de eerste christenen is doorgegeven in de evangelies – meer algemeen, het Nieuwe Testament.
Het is die levenshouding die de gelovige cultiveert.
Belangrijk hierbij is dat het niet enkel gaat om een geloof dat er een hemel is, maar dat dat geloof ook leidt tot een manier van leven.
Die levenshouding is er niet een van fatalistisch ondergaan in de hoop op een wonderlijk betere toekomst.
Ik heb het nog meegemaakt dat de pastoor op de preekstoel verkondigde dat de armen hun armoede moeten aanvaarden, maar dat ze compensatie zullen krijgen in het hiernamaals. Die pastoor komt zeker niet in de hemel.
Integendeel, want de boodschap van Jezus over lijden en dood gaat onlosmakelijk samen met de onvoorwaardelijke oproep tot beleving van de liefde.
Die pastoor heeft even vergeten dat we niet worden opgeroepen om de liefde te beleven in de hemel, maar ook al nu.
Als die pastoors het over de liefde hebben, dan geraken ze dikwijls niet verder dan een zeemzoeterige aansporing om lief en vriendelijk te zijn voor mekaar. Maar de liefde waar Jezus het over heeft, is veel meer.
Vandaag lezen de katholieken in de eucharistieviering de tekst van de bergrede, de zaligsprekingen: ”Zalig de armen …” (Mt. 5,1 e.v.)
Gedreven door die oproep van Jezus hebben gelovigen slaven vrijgekocht, scholen opgericht, ziekenhuizen gebouwd, gehandicapten opgevangen … Ze hebben werkvolk samengebracht in vakbonden en ziekenkassen georganiseerd …
Die gelovigen worden heiligen genoemd. Vandaag vieren we ze allemaal, ook die wiens naam we vergeten zijn, want ze zijn met zoveel dat ze niet op te noemen zijn.
De liefde beleven betekent dat we proberen om ook nu al wat hemel te creëren.
De dag dat er in de mensheid niemand meer is die probeert om van onze aarde een hemel te maken, is er ook in het hiernamaals geen hemel meer.
De dag dat niemand nog de liefde beleeft, is God dood.