Zal ik het kunnen ?

Berne

Henk-Jan Hoefman

Mensen blij maken als roeping

In 1886 hebben de Norbertijnen van de Abdij van Berne het gymnasium opgericht. Tot op de dag van vandaag – nu onder de naam Bernrode – is de school voor leerlingen het voorportaal van hun rol in de samenleving. Duizenden alumni zijn ‘tot elk goed werk bereid’, zoals de broeders dat zo mooi zeggen. In deze serie spreken we enkele oud-leerlingen over hun levenslijnen en levenslessen. Wat zijn hun betekenisvolle belevenissen in hun persoonlijke en professionele ontwikkeling?

Je kan in dit artikel natuurlijk reclame terugvinden voor het gymnasium van Berne, een kloosterschool. Waarschijnlijk is het een goede school die ook wel haar mindere kanten zal hebben.

Het woord God komt hier niet in voor. De interviewer heeft het één maal over “Onze-Lieve-Heer” en doet zijn best om daardoor toch een licht religieus sausje over het Aukje-verhaal te gieten. Zelf doet ze daar niet aan mee.

Waarom wil ik dan op deze blog op zondag toch ingaan op dit verhaal ?

De avonturierster Aukje interesseert me hier niet. Avonturen lijken interessant, maar op zich is het leven van iemand die een volkomen rustig en “normaal” leven leidt even interessant als je wat meer in de diepte duikt.

Het verhaal is wél interessant omdat Aukje doorheen haar avontuurlijk leven tot ervaringen komt die je religieus kan noemen, ook als benoemt ze die zelf niet zo, en legt ze niet het verband tussen die ervaringen en God. Toch is dat verband er.

In mijn vorige blog heb ik het gehad over de schepping als overstijgend geheel waar ik een petieterig deeltje van ben. En ik heb geloven gedefinieerd als aanvaarding van dat overstijgende. Die aanvaarding is een religieuze act. Want aanvaarding is meer dan enkel vast stellen. Aanvaarding van de overstijging is niet passief, maar actief: ze verandert mijn manier van in het leven staan; van kijken naar de wereld rondom mij. In het leven van Aukje heeft de schoonheid van de schepping haar geholpen om zichzelf te overstijgen; om in zichzelf onvermoede krachten te vinden. Heeft ze zonder het zo te benoemen God ontmoet ? “Zal ik het kunnen ?” verder lezen

Geloof jij in God ?

Ignis

Rik Torfs

Geloof jij al in God?

Nee, die vraag stelt men niet, men vraagt: geloof jij nog in God. Rik Torfs merkt dat geloven tot prestigeverlies leidt. De doorsnee cultuurdrager is immers seculier. Waarom

Rik Torfs borduurt hier wat met de woorden “al” en “nog”. Hij weet zelf ook wel dat er nog veel meer over te zeggen is.

Maar dat geloven, waar gaat dat eigenlijk over ?

Geloven kan geen ingewikkelde zaak zijn, want de mensheid is er van doordrongen. Ik ben bijna zo ver in mijn denken dat ik tijden van decadentie ga laten samenvallen met tijden van ongeloof. Zoals vandaag. Daarmee heb ik niet gezegd dat iedere ongelovige decadent is.

Ik stel het dus ook simpel: geloven is aanvaarden dat ik niet de Hoogste ben.

Er zijn mensen die problemen hebben met dat “de” en wel meewillen als er “het” zou staan. Maar vermits ik iemand ben, heb ik het ook over de Hoogste als iemand. Of liever: als “iets” dat op zijn minst iemand is, want eigenlijk is het meer dan iemand, anders zou het niet hoger zijn. Maar ik heb geen aangepast lidwoord of voornaamwoord voor het woord God, en dus schrijf ik maar “de” Hoogste, en “Hij”. “Geloof jij in God ?” verder lezen

Raar volk, die mystici. Kunnen we er iets van leren ?

Ignis

 Willem Lemmens

Mystica Simone Weil: ‘De enige grote geest van haar tijd’

Wat kunnen wij stellen tegenover het kwaad? Simone Weil formuleerde een antwoord: geef je over aan het absoluut goede (God) – en daarin ging zij wel erg ver

Mystici roepen vragen op. Ze denken zelf misschien dat ze eerst en vooral vragen oproepen over God, maar nuchtere mensen stellen zich eerst en vooral vragen over de gemoedstoestand, over de psychologie van die rare mensen. Voor mijn part herkent een psycholoog er hysterie.

Er is een tijd geweest dat dit genoeg was voor mij om ze nogal belachelijk te vinden en alle interesse weg te nemen.

Nu ben ik ouder en wijzer geworden – althans dat denk ik van mezelf. Misschien herkent een psycholoog hier wel arrogantie in.

Nu doe ik bij de idee van hysterie bij een mysticus, een Mitterandje: “et alors ? “

Wat er psychologisch bij die mensen gebeurt als ze een mystieke ervaring hebben, is vanuit het standpunt van de “normale” gelovige niet interessant.

Een normale gelovige is iemand die gelooft, maar heel zijn leven op zoek blijft naar wat hij eigenlijk gelooft. Want hij gelooft in God, en die is onkenbaar. Wie zeker is van zijn geloof, is géén gelovige. Hij zoekt niet meer. Wie niet meer zoekt, blijft arm. Geestelijk arm. “Raar volk, die mystici. Kunnen we er iets van leren ?” verder lezen

Naar de kern van de zaak

Kerknet

Lieve Wouters

Rector UGent Rik Van de Walle: ‘Iedereen zou Bijbel moeten lezen’

Een Facebookpost van de Gentse rector Rik Van de Walle trok onze aandacht. Hij had de hele Bijbel uitgelezen (en bleef toch vrijmetselaar). Einde van een bijzondere reis, zo liet Rik Van de Walle weten op Facebook. Van Genesis tot Apocalyps. 2.000 bladzijden. 70 uur lezen. Gelovigen, niet-gelovigen, christenen, niet-christenen: ik kan eenieder zo’n bijbel-odyssee aanbevelen. En ja, het is een vrijmetselaar die het zegt. Vindt u dat vreemd? Ik niet

Ja, het is waar: ik heb een diepe minachting voor nogal wat atheïsten. Niet omdat ze atheïst zijn, maar om de manier waarop. Met “nogal wat”, geef ik aan dat er ook anderen zijn.

Ik heb een goede vriend, socialist, en overtuigd atheïst, ooit lid van het Humanistisch Verbond, maar er uit gestapt omwille van een vorm van fundamentalisme en agressiviteit tegen religie die hij niet vond kunnen vanuit zijn humanistisch atheïsme. Het is die kliek waartegen ik me afzet.

Rik Van de Walle is een man die mijn respect afdwingt.

Zijn verhaal lijkt me dubbel. Hij begint als gelovige, maar in zijn groei naar volwassenheid zet hij zich af tegen dat geloof. Dat is de eerste stap. Van daaruit zet hij een tweede stap naar het atheïsme.

Als ik mijn eigen evolutie bekijk, ga ik met hem mee in zijn eerste stap. Maar ik verhuis niet naar het atheïsme, maar naar een uitpuring van het geloof. Althans: dat uitpuren probeer ik.

In het proces van zich afzetten speelt de katholieke kerk een cruciale rol. Ik ben het eens met de kritiek van Van de Walle als hij het heeft over dogma’s, onfeilbaarheid van de paus, krampachtigheid in ethische vraagstukken, en regelgeving. Voeg daar voor mijn part ook nog maar machtsgebruik aan toe. Merk op dat ik het niet heb over machtsmisbruik, maar gebruik. “Naar de kern van de zaak” verder lezen

Hoe wordt een mens gelukkig ?

Logia

Hans Geybels: ‘Geluk is niet iets dat je zelf kan construeren, het wordt aangereikt door anderen’

Heel wat mensen in de kringen waarin ik me beweeg werden aangenaam verrast door het toch wel uitzonderlijke interview met Kristien Hemmerechts in Knack van deze week

Hans Geybels wijst terecht op het manco van yoga en mindfulness. Ik weet niet of hij met opzet enkel yoga vernoemt en boeddhisme vermijdt. Maar wat er ook van zij: Hans heeft gelijk: bij yoga en mindfulness gaat het om mij.

Natuurlijk zal ook, in bijvoorbeeld mindfulness, geïnspireerd door het boeddhisme, de andere aan bod komen en we worden aangezet om goed te zijn voor de andere, vriendelijk te zijn…  Op zich is daar natuurlijk niets op tegen. Integendeel. En als de technieken van yoga en mindfulness ons helpen om bekwaam te worden voor de beleving van deze houdingen, zijn ze waardevol.

Maar als je ze ziet als een middel om gelukkig te worden, ontbreekt er iets.

Bij mindfulness is de vriendelijkheid bedoeld om bij anderen vriendelijkheid uit te lokken en zo onaangename en lijden veroorzakende ruzie te voorkomen. Als dat lijden er toch komt, proberen “de Oosterse technieken” om de mens te helpen om “los te laten”. Ja, dat werkt. Voor mij niets op tegen. Ik probeer zelf om bewust “los te laten”. Maar het blijft gaan om mij en mijn geluk. Om het met de woorden van Hans te zeggen: het is een poging om mijn geluk te construeren.

Maar wat is geluk eigenlijk ? Wat is menselijk geluk? “Hoe wordt een mens gelukkig ?” verder lezen

Geeft God kracht ?

Kerknet

Anaïs Fayt: “Vanbinnen dragen wij een schat”

Anaïs Fayt, nationaal directeur van IJD Jongerenpastoraal Vlaanderen vertelt over het nieuwe jaarthema: ‘Hartloper’

Dat vind ik mooi: het leven als een aarden pot. Als er maar geen PFOS in verwerkt zit. Neen, het is niet mooi van mij om er mee te spotten. Want ook al is het niet helemaal waar, er zit toch wel iets van waarheid in.

Geeft God ons kracht om het leven aan te kunnen ?

Ik vind dat een raar idee: een God die van waar  ons aarden potten stuurt met daarin kracht. En dus neen: ik geloof niet dat God ons kracht geeft als er in ons leven moeilijkheden opduiken. Zo simpel kan het niet zijn. 

En toch zijn er mensen die uit hun geloof kracht putten. Dat is een feit dat je niet kan ontkennen.

Maar heb je opgemerkt dat ik God heb vervangen door geloof ?

De Amerikanen hebben er films over gemaakt: soldaten die verlamd geraken; in het leger een zware revalidatie moeten doormaken en kracht vinden om het vol te houden in hun liefde voor hun meisje en in het geloof dat zij van hem houdt. Als hij dan terug thuis komt, blijkt natuurlijk dat zij een ander heeft, en stort zijn wereld in.

Heeft haar liefde hem kracht gegeven ? Die liefde was er niet… De kracht kwam uit het geloof in die liefde.

Zelfs als God niet bestaat, kan het geloof in een God die je liefheeft, je kracht geven. “Geeft God kracht ?” verder lezen

De waarde van Sion

Ignis

 In de goede oude tijd luidden de klokken drie maal per dag het Angelus, een signaal voor de boer op het veld om het werk even te onderbreken voor een kort gebed. (François Millet 1875)

Jan Stuyts   

Klooster Nieuw Sion, waar alles oud én nieuw tegelijk is

Jan nam deel aan een kloosterfestival in het klooster Nieuw Sion. Hij kende de abdij nog uit de tijd dat de trappisten er woonden, nu heeft een nieuwe christelijke gemeenschap het stokje overgenomen. “Het ontroerde mij toen ik die gebeden meemaakte.

Ja natuurlijk, ik weet ook wel dat een aantal mensen onmiddellijk afhaken als het over geloof en zeker over kloosters en monniken gaat.

Velen hebben een soort viscerale afkeer. Sommigen vanuit negatieve ervaringen. 

Oudere mensen kennen nog de plaat die overal aan de muren hing: een driehoek (de heilige drievuldigheid  ! ) met daarin een oog: God ziet u ! Hij ziet alles ! Pas dus maar op want geen enkele zonde blijft onbestraft ! De duivel wacht likkebaardend in de hel. Welke verstandige mens wil nu te maken hebben met God, de bestraffer ?

In een poging om dat onrecht tegen de mensheid goed te maken hebben de pastoors dan God, de goede vader, naar voor geschoven. Die goede vader is iemand die voor ons zorgt. Maar wat moet een kind met dat beeld als zijn vader het afranselt of in de steek laat ? En ja, in de evangelies heeft Jezus het over de goede vader als beeld voor God. Maar die goede vader van Jezus is niet iemand die zorgt voor zijn zoon. Hij doet het tegenovergestelde: hij geeft hem zijn deel van de erfenis om er ver van huis mee op de lappen te gaan, hoeren te betalen en in de goot terecht te komen. Dat noem ik geen voorbeeld van zorg. Maar voor Jezus ging het er om dat die vader goed is, omdat hij zijn terugkerende zoon met open armen ontvangt. De God van Jezus en de God van Johannes die liefde is, is geen zorgende god, maar een God die ook liefheeft wie zijn liefde niet waard is. Dat is iets anders dan zorg. “De waarde van Sion” verder lezen

Ik ben een dwaas, een nar, in het diepst van mijn gedachten

Abdij van Berne

Henk-Jan Hoefman

Theologie van de dwaasheid

Het nieuwe boek De eeuwige nar van Frank G. Bosman gaat over de toekomst van het religieus gemeenschapsleven. Berne Media heeft het prikkelende boek uitgegeven in het kader van het 900-jarige bestaan van de norbertijner orde. Hoewel zij – net als andere religieuze gemeenschappen – met steeds minder zijn, is het boek van Bosman geen grafrede, maar juist een bemoediging

Omdenker ?

Iedere omdenker is geen christen. Maar iedere echte christen is wel een omdenker.

Besef a.u.b. dat die Jezus leefde in een bepaalde tijd met bepaalde algemene opvattingen. Als je hem wil begrijpen moet je door die opvattingen heen kijken.

Als ik het woord God uitspreek bevind ik me per definitie in een mythologische context. Of die God nu “echt bestaat” in de betekenis die wij hechten aan het woord bestaan (wat bedoelen we eigenlijk met “bestaan” ? ), of dat hij niet echt bestaat is, in die mythologie eigenlijk van geen enkel belang. Het gaat om wat er in het verhaal gebeurt en om wat dat ons leert over onszelf, het leven, onze verhouding met de wereld waarin we leven, zowel maatschappelijk als kosmologisch…

Als kind van zijn tijd was er bij Jezus geen enkele twijfel over het bestaan van een God die, als hij dat wilde, kon ingrijpen in het menselijk bestaan. Kortom: de almachtige God was voor hem een evidentie.

Dan komt bij Jezus de omkering: zijn almachtige God wordt een God die zich vereenzelvigt met een totaal machteloze mens, geboren uit armoezaaiers in de triestigst mogelijke omstandigheden, en gestorven als misdadiger aan een kruis… “Ik ben een dwaas, een nar, in het diepst van mijn gedachten” verder lezen

Heeft Jezus echt bestaan ? Een irrelevante vraag !

Kerknet

Lieve Wouters

Hoe weten we dat Jezus echt bestaan heeft?

Christenen geloven dat Jezus echt bestaan heeft. Meer zelfs, dat je Hem ook vandaag nog kan ontmoeten. Maar wat zegt historisch onderzoek over hem

Heeft Jezus echt bestaan ? Is dit historisch vast te stellen ?

Waarover gaat die vraag eigenlijk ?

Heeft er in een bepaalde tijd, op een bepaalde plaats iemand geleefd met de naam Jezus ? Het lijkt onwaarschijnlijk dat dit niet zo zou geweest zijn. Neem maar aan dat er toen in Palestina meer dan één Jezus leefde.

Veronderstel nu dat een van die Jezussen gestorven is aan een kruis, veroordeeld door de Romeinse landvoogd Pilatus en dat we dat met de zekerheid van historisch onderzoek kunnen vast stellen. Brengt dat ons verder ?

Die historische waarheid levert ons op zich niets op.

Op zich heeft een christen daar niets aan.

De zaak wordt pas interessant als de historische gebeurtenis betekenis krijgt.

Ze wordt pas interessant als die gebeurtenis iets gaat betekenen voor mensen. “Heeft Jezus echt bestaan ? Een irrelevante vraag !” verder lezen

Proletariërs aller landen, we vieren OLV Hemelvaart !

Fra Angelico

In de evangelies vinden we niets terug over de zogenaamde Ten Hemelopneming van Maria.

Maria zou gestorven zijn ergens tussen 36 en 50 na Christus, volgens de ene overlevering in Jerusalem, volgens de andere in Efese. In beide plaatsen vind je haar graf. Kies wat je toeristisch het beste past.

Als iemand nu wil beweren dat het fysisch onmogelijk is om ten hemel te varen, moet ik hem er op wijzen dat theologisch gezien Maria niet ten hemel is opgevaren, maar opgenomen. Varen zou betekenen dat ze het zelf heeft gedaan. Dat lijkt me inderdaad nogal onwaarschijnlijk. Maar ze heeft het niet op eigen kracht gedaan: de almachtige God zou haar opgehaald hebben. Dat is natuurlijk nog altijd een straffe prestatie. Vermits voor God niets onmogelijk is, lijkt het echter aanvaardbaar.

Alhoewel. Is God wel echt almachtig ? Want als God echt almachtig is, kan hij geen steen maken die hij zelf niet kan opheffen. En dus is hij niet almachtig. Hoe ik dat opheffen moet inpassen in het verhaal van de opheffing van Maria, weet ik ook niet. “Proletariërs aller landen, we vieren OLV Hemelvaart !” verder lezen