Wij zijn de handen en voeten van God. Over het onvermijdelijke lijden.

Kerknet

De handen van de Pietà

Jullie weten ondertussen al dat ik een grote liefhebber ben van de Pietà van Michelangelo.

Die Pietà brengt twee zaken samen: lijden en sereniteit vanuit onnoemelijk zachte nabijheid.

Het lijden is een onvermijdelijk gegeven in het leven van een mens.

Raar woord in deze context: “gegeven”. Moeten we misschien ook nog “merci” zeggen ? “Wij zijn de handen en voeten van God. Over het onvermijdelijke lijden.” verder lezen

Een moordenaar krijgt vergiffenis

Ignis

Marcel Uwineza SJ

Rwandees Marcel Uwineza SJ ontmoette de moordenaar van zijn broers en zus

In april 1994 vroegen de Rwandezen zich af: Waar is de God van Rwanda gebleven? Zal de zon weer schijnen in Rwanda? Achtentwintig jaar na de genocide geeft de Rwandese jezuïet Marcel Uwineza enkele antwoorden, gebaseerd op de noodzaak van bekering, de vooruitgang van het land, en zijn eigen reis

Marcel Uwineza probeert verklaringen te vinden voor de genocide in Rwanda. Een Rwandees kàn niet anders. Maar eigenlijk heeft het geen zin.

Net zoals het geen zin heeft om verklaringen te zoeken voor de holocaust en waarom zo iets mogelijk was in een van de cultureel meest hoogstaande landen van de wereld.

Hiermee heb ik ook al aangegeven dat het niet opgaat om – zoals sommigen graag doen – de oorzaak te leggen bij de in onze ogen primitieve negers. “Een moordenaar krijgt vergiffenis” verder lezen

Over schuld en liefde

Bezieling

Marga Haas

Zuurdesem

We hebben vaak de neiging om ‘kwantitatief’ te denken  als het over ons leven gaat. Was/is het wel genoeg? Maar in het geestelijk leven gaat het niet om hoeveel of hoe vaak, zegt Marga Haas. “Dat ene moment van ruimte voor God, van tijd voor de diepte, voor verlangen – geef ik dat de ruimte om zich uit te spreiden over mijn hele bestaan?

Marga Haas loopt een beetje achter. Ze richt zich tot mensen die ik vroeger tegenkwam. Nu niet meer.

Zelf ben ik ook zo opgevoed: met een God wiens geboden en verboden je moest onderhouden en die over je oordeelde. Een God tot wie je moest bidden en die je offers moest brengen. Gelukkig hadden we de mis die als super-offer diende om ons te kort aan offers in het dagelijkse leven te compenseren.

We hadden ook de biecht waarin we onze tekortkomingen met een beetje spijt van het lijstje aan de min-kant konden uitwissen. “Over schuld en liefde” verder lezen

Verhalen en godsdienstles

De Bezieling

Erik Borgman

Bij de aanslag op Salman Rushdie

De aanslag op Salman Rushdie kwam voor Erik Borgman als een extra schok omdat hij veel van Rushdie geleerd heeft. Inzichten over het belang van verhalen hielpen hem om begin jaren negentig een vruchtbare en persoonlijke toegang tot de theologie te vinden

De fatwa en de aanslag op Rushdie wijzen op het belang van verhalen. Als verhalen niet belangrijk waren, zou er geen reden zijn om die fatwa uit te spreken.

Verhalen worden door machthebbers als gevaarlijk beschouwd. Jezus is gekruisigd omdat hij verhalen vertelde.

Jezus heeft geen theologie gepredikt, geen opstand, geen revolutie. Hij heeft gewoon verhalen verteld. En af en toe een mirakel gedaan. Maar zijn mirakels waren beeldende “verwezenlijkingen” van zijn verhaal. Ze waren een andere manier van vertellen. “Verhalen en godsdienstles” verder lezen

God is een gebeurtenis

Ignis

Bert Daelemans SJ

Een heroïsche goedheid die in elk van ons wakker wil worden

Welk schilderij maakte diepe indruk? Deze beklijvende interpretatie door Aimé Morot van de barmhartige samaritaan trof Bert Daelemans SJ om drie redenen

Altijd opnieuw krijg ik de vraag: “ Je zegt van jezelf dat je gelovig bent. Maar hoe wéét je dat God bestaat ?” Het klassieke antwoord is dan: “Ik wéét het niet. Ik geloof.”

Een aantal mensen haken dan af. Voor mijn part zijn dat de dommen die denken dat het om weten gaat.

Er zijn mensen die zeggen dat ze het ook zo graag zouden willen geloven, maar het niet kunnen. Ze hebben het al beter begrepen: het gaat niet om weten, maar om geloven.

God is niet te weten. Want weten houdt in dat ik “het” “vat”. Wat ik kan “vatten” is niet groter dan ik. Als God per definitie groter is, is hij niet te bevatten. “God is een gebeurtenis” verder lezen

We hebben nood aan missionarissen

Ignis

André Cnockaert SJ

De missionaris en het koloniaal verleden van België

De bijzondere Kamercommissie die zich buigt over het koloniaal verleden van België nodigde jezuïet en oud-missionaris in Congo André Cnockaert uit om te spreken over de rol van de katholieke missie. Dit is een verkorte weergave van zijn betoog dat hij 13 juni voor de commissie hield

De missionarissen !

Sommigen doen meewarig over die mannen die gedreven door van alles naar Congo zijn getrokken.

Nogal wat proselitistische atheïsten worden agressief en verwijten hen proselitisme.

En natuurlijk kan je bakken kritiek spuien.

Slechtgevoeligen wijzen dan graag op de missionarishouding. Er zijn zelfs onderzoeken gedaan om uit te maken waarom missionarissen zo ’n duidelijke voorkeur hadden voor dat standje. Ik denk dat het aan de negerinnen lag.

De dommeriken die nu eisen dat ik me schuldig voel voor het kolonialisme gaan al helemaal uit de lege bol als ze het woord missionaris horen.

Als ik geen christen was, zou ik dat missionarisvijandige klotevolkje, geïnspireerd door onbenul, graag gespiest op mijn barbecue leggen. Niet om op te eten. Van rot vlees word je ziek.

Maar geen haar op mijn hoofd dat er aan denkt om de missionarissen te verheerlijken of voor te stellen als helden. 

Ik geef toe dat “ze” in mijn jeugd wel hun best hebben gedaan om dat beeld op te hangen. En ooit heb ik er van gedroomd om in djellaba en met een rode fez de witte pater te spelen. Vooral die fez met dat floschke  intrigeerde me. Maar toen ik ontdekte dat die paters tussen de moslims leefden, was mijn roeping voorbij.

Overigens, wie een goed beeld wil krijgen van de paters in “de Congo”, kan het mooie boek van Graham Greene lezen: “Een opgebrand geval” (A Burnt-Out Case).

Maar André Cnockaert toont wél aan dat die missionarissen, mét al hun kleinmenselijkheid, toch prachtig werk hebben verricht in “de Congo”.

Beeld je eens in wat het belgische kolonialisme zou geweest zijn zonder de katholieke missie ?

Je kan duizend redeneringen bouwen om het kolonialisme te veroordelen, en daarmee ook de missionarissen die mee surften op dat kolonialisme.

Je kan toegeven dat ze goed werk hebben geleverd, maar dat het toch nog altijd paternalisme was en dus vertrok van een gevoelen van superioriteit. Dat botst met de huidige pervertering van het begrip gelijkheid.

Wel, als christen verdedig ik het paternalisme.

Een van de grote hiaten in menselijkheid van deze tijd is het ontbreken van vaders. Voor nogal wat dingese mensen zijn vaders gedegradeerd tot leveranciers van sperma. En als een vader een beetje mannelijk is, komen er allerlei gemeenschappen in opstand. Het ergste wat een man tegenwoordig kan overkomen, is dat hij niet genoeg vrouwelijk is.

En dus: lang leve de vaders: mannen met klare standpunten die hun standpunten wel willen verduidelijken, maar er niet over discussiëren. Ze houden van hun kinderen en dus hebben ze ook begrip voor de mislukkingen van hun kinderen. Duidelijke vaders zijn daarom geen verwijtende vaders.

Kinderen hebben zo ’n vaders nodig. Uiteraard moeten die vaders aangevuld worden (of andersom) met moeders.

En even uiteraard bestaat opvoeding er in dat elke interactie aangepast is aan de leeftijd van het kind. Of nog: naarmate hun mogelijkheden moeten kinderen meer kansen krijgen om verantwoordelijkheid te nemen en dus ook op vrijheid.

Paternalisme valt niet samen met superioriteit en onvrijheid. Het valt samen met dienstbaarheid aan zwakkeren en opvoeding tot vrijheid.

Als ik het verslag van Cnockaert lees, dan is het precies dàt wat de missionarissen in Congo hebben gebracht.

Als je de inbreng van de missionarissen vergelijkt met wat de atheïsten en koningsgezinden er gebracht hebben, zijn de missionarissen heiligen

Nu mag je van mij beginnen te discussiëren over het al dan niet superieur zijn van onze beschaving ten overstaan van de beschaving in Congo tijdens het kolonialisme. Maar wat er ook van weze: ik denk dat geen enkele Congolees het de missionarissen zal verwijten dat ze hem hebben leren lezen en schrijven.

En ja, ze hebben er het katholicisme gebracht.

Dàt is natuurlijk de echte reden waarom nogal wat zogenaamde linksen de missionarissen veroordelen.

Nu ben ik de eerste om de fouten en onnozelheden van het katholicisme en de katholieke kerk aan te klagen. Je kan er niet omheen: de katholieke kerk heeft Jezus plechtig verraden.

Dat moet niet verwonderen, want ze is gesticht door de apostel Petrus.

Jezus zelf heeft geen kerk gesticht. Hij had belangrijkere dingen te doen.

Die Petrus heeft Jezus drie maal verraden tijdens het verhoor van Jezus, voor zijn kruisdood. Omstaanders dachten Petrus te herkennen als een leerling van Jezus, maar de lafaard ontkende het tot drie maal toe. Het verhaal heeft het dan nog over een haan die telkens kraaide. Daarom staat die haan op onze kerktorens.

Petrus heeft Jezus ook verraden tijdens de vervolgingen van de eerste christenen in Rome toen hij de stad uit vluchtte. Maar toen is hij onderweg toevallig Jezus tegengekomen die hem vroeg: “Quo vadis” (naar de film) “Waar gaat gij naartoe ?”

Na al dat slechts over Petrus moet ik nu beklemtonen dat Petrus zich toen wel heeft herpakt en Jezus trouw is gebleven.

Dàt is het beeld van de katholieke kerk: ze heeft Jezus verraden, maar tegelijkertijd is ze ook zijn boodschap op een of andere manier blijven doorgeven.

Dat is precies wat een missionaris doet: de boodschap van Jezus doorgeven. En daarvoor wil hij desnoods tot aan het einde van de wereld marcheren.

En natuurlijk hebben die missionarissen ook dat verradende katholicisme meegenomen, maar net zoals hun kerk toch ook nog de boodschap: God is liefde en er is slechts één gebod: heb elkaar lief.

Mét alle menselijke zwakheid hebben ze in Congo met handen en voeten, zeer concreet dat gebod beleefd en hun leven (sommigen ook hun sterven) gegeven voor de Congolezen. Geen enkele is er rijk van geworden of heeft er van de koning een medaille voor gekregen.

Ze hebben de boodschap doorgegeven in woord en in daad.

Is er iemand op tegen dat mensen ons, en de Congolezen, oproepen om in godsnaam mekaar lief te hebben ?

 

Het persoonlijk geweten

De boodschap van Jezus is géén ethiek of moraal.

Anders dan bij Islam of Jodendom wordt het christendom niet gekenmerkt door gedragsregels.

Als ik dat beweer krijg ik altijd als antwoord: “en wat dan met de Tien Geboden ? “

De Tien Geboden zijn Oude Testament. Het Oude Testament is niet christelijk.

De katholieke kerk kende ook haar vijf geboden en een heel aantal concrete gedragsregels. De katholieke kerk is niet christelijk. Ze heeft de christelijke boodschap constant verraden. In haar voordeel spreekt dat ze tegelijkertijd door de trouw aan de boeken van het Nieuwe Testament doorheen dat verraad toch nog altijd de boodschap heeft doorgegeven. “Het persoonlijk geweten” verder lezen

Jezus en de omgang met het lijden

In mijn blog van vorige zondag stelde ik dat elke grote levensbeschouwing het heeft over de omgang met het lijden. Ik heb een korte vergelijking gemaakt tussen christendom en boeddhisme. Vandaag wil ik wat dieper ingaan op de christelijke benadering.

De Zoon van God sterft op een kruis. Dat het lijden een “cruc”iaal thema is  in het christendom is dus overduidelijk.

Laat me eerst duidelijk maken dat het christelijke verhaal in essentie een mythe is. Je kan oeverloos discussiëren over de historische werkelijkheid. Is het allemaal gebeurd zoals het wordt verteld ? Maar het verhaal op zich moet benaderd worden als een mythe: een verhaal waarbij de historische werkelijkheid in se niet van belang is, maar dat wél een boodschap geeft, een interpretatie van de vertelde werkelijkheid. “Jezus en de omgang met het lijden” verder lezen

Meditatie bij de Pietà van Michelangelo

  

 

 

 

 

Beluister bij de beelden de Threnos, een klaagzang bij een dode. Een cellosolo uit de Svyati van John Taverner.

Ik schreef er voor mezelf een tekst bij. Maar lees die pas na de beluistering, want deze muziek verdraagt eigenlijk geen woorden. 

Threnos 

Langzaam welt een traan 

een snik komt toch omdat hij mag 

een stil maar diep verdriet 

want diep verdriet is altijd stil 

verdriet om een afscheid, 

een zoon, een dochter, een geliefde 

en een moeder die treurt en toch aanvaardt 

pijn van liefde maar ook rust en hoop in de vrede van een hart dat weet 

Boeddhisme en christendom

Deze blog is een voortzetting van mijn blog van vorige zondag over Mindfulness.

Laat me het nu even expliciet over het boeddhisme hebben.

Er zijn natuurlijk vele vormen van boeddhisme, maar net zoals alle andere levensbeschouwingen gaat het boeddhisme over de omgang met het lijden.

In zijn kern stelt Boeddha dat het lijden veroorzaakt is door “hechting”, verlangen… Zijn weg leidt dus naar “bevrijding”.

Om het een beetje concreter te maken: wie naar een ijsje verlangt, zal (hopelijke slechts een beetje) lijden ervaren als hem dat geweigerd wordt. Wie verliefd wordt en smacht naar zijn geliefde zal verschrikkelijk lijden als die geliefde hem afwijst. Het is het lijden bij het afscheid van iemand aan wie we gehecht waren. “Boeddhisme en christendom” verder lezen