De verlichting is ook maar een geloof

Doorbraak

Boekbespreking door Wouter Roorda

De Verlichting is ook maar een geloof

Over Deugden in plaats van Deugen

Goed en Kwaad is tegenwoordig vooral een kwestie van laten zien dat jij deugt en ‘de ander’ niet. In zijn nieuwe boek graaft Andreas Kinneging een stuk dieper en legt de filosofische fundamenten van beide in onze huidige beschaving bloot. Hij vertelt ook waar het misging: Deugen in plaats van deugden.

Ja, het is soms op het randje van het belachelijke: de zekerheid van atheïsten en verlichten. Ze zijn er zeker van dat God niet bestaat en dat alle mensen gelijk zijn (of zouden moeten zijn). Als gelovige ben ik juist niet zeker. Ik weet het niet. Maar ik geloof het. Of ik kies er voor om te geloven.

Ik ben nog geen enkele atheïst tegengekomen die me kan bewijzen dat God niet bestaat. Nu kan je natuurlijk zeggen dat ik het me gemakkelijk maak, want het is nu eenmaal bijzonder moeilijk om een negatie te bewijzen. De atheïst zegt dan dat hij niets moet bewijzen en dat het aan mij is om te bewijzen dat God bestaat. Wel, ik wil dat aannemen. In ieder geval houdt dat dan in dat de atheïst toegeeft dat hij het niet-bestaan van God niet kan bewijzen. Daarmee is zijn atheïsme een geloof. Voor mijn part mag hij denken dat hij goede redenen heeft voor zijn geloof, maar het blijft een geloof. Zijn zekerheid is dwaasheid, net zoals het dwaasheid zou zijn als ik zou zeggen dat ik zeker ben van het bestaan van God. Dat alles nog afgezien van de vraag waar we het eigenlijk over hebben als we over God spreken “De verlichting is ook maar een geloof” verder lezen

Het soefisme. Hoop voor de islam ?

Bruzz

Heidi Verdonck

In de ban van het soefisme: ‘Voor eigen deur vegen’

Het islamitische soefisme krijgt steeds meer aanhangers in Brussel en roept moslims op tot meer verantwoordelijkheid. “Kijk eerst naar jezelf en dring anderen je mening niet op.” [1 reactie] Nadat de voorbije decennia de orthodoxen het voor het zeggen hadden in de islam, is het soefisme aan een inhaalbeweging bezig. Vooral de Marokkaanse broederschap van de Boutchichiya zit in de lift. Niet alleen Brusselse moslims, ook steeds meer niet-moslims voelen zich aangetrokken tot deze islam made in Morocco.

Multiculturalisten weigeren de problemen te zien die verbonden zijn met de islam in onze samenleving. Een van hun argumenten dat altijd terugkomt is de pluriformiteit van de islam. 

Er zijn vele vormen van islam. En dus mag je geen kritiek hebben op de islam. Dat is natuurlijk nonsens. Om die kritiek te voorkomen spreek ik meestal over “de islam zoals die zich hier bij ons voornamelijk voordoet.” Ik moet dat misschien nuanceren: “zoals die zich hier meer en meer voordoet.” Dat helpt natuurlijk niet. Multiculturalisten zijn niet vatbaar voor argumentatie. Diezelfde multiculturalisten zijn meestal heidenen, en ze sparen hun kritiek niet op het katholicisme. Nochtans zijn er vele vormen van katholicisme. Een van die vormen wordt beleefd door de Trappisten. Ja, die van West-Vleteren, West-Malle, Orval… Je zou die trappisten extremisten kunnen noemen. Alleen zijn ze extreem in verdraagzaamheid en vredelievendheid. Dat is bij het extremisme in de islam wel anders. Sorry: in de islam zoals die zich bij ons meer en meer voornamelijk voordoet.

Maar natuurlijk hebben de multiculturalisten gelijk: er zijn vele vormen van islam. Ik ben blij dat een van dezer vormen, het soefisme, aan aanhang wint. “Het soefisme. Hoop voor de islam ?” verder lezen

Bestaat de hemel ?

Op zondag probeer ik altijd een thema te behandelen dat (soms van ver) iets te maken heeft met religie. Je zou het niet altijd zeggen als ik mijn verontwaardiging vrije baan geef en dus ook mijn agressiviteit, maar ja, ik ben dus gelovig.

Natuurlijk is mijn geloof persoonlijk – elk geloof is persoonlijk – en zit ik dus zeker in vele zaken op een ander spoor dan dat van onze godsdienstlessen van de tijd van toen. Maar als ik naar jonge mensen luister die het hebben over de godsdienstlessen van nu, hoor ik toch ook nog altijd een vorm van achterlijk denken. Vroeger werden de heikele thema’s nog aangepakt met al dan niet vernuftige gedachtenconstructies om het onmogelijke toch waarheidsgehalte te geven. Nu worden die thema’s zorgvuldig vermeden. In ieder geval vallen de gedachtenconstructies van nu even goed door de mand als die van vroeger. Onze godsdienstlessen brengen niet tot geloof of zelfs niet tot het inzicht dat het geloof rationeel aanvaardbaar is of iets bijbrengt voor een gelukkig leven. Hier en daar redt een inspirerende figuur nog wat meubelen. Maar gezien de aard van het volkje dat godsdienstwetenschappen gaat studeren zit daar niet veel inspirerends tussen. “Bestaat de hemel ?” verder lezen

Corona ? En wat met God ?

Knack

Maaike Schwering

Waarom de wereld weer massaal Albert Camus leest

Ruim zeventig jaar na het verschijnen, staat De pest van Albert Camus van Zuid-Korea tot Frankrijk en van Japan tot Italië weer in lijstjes van bestverkochte boeken. Waarom lezen we weer massaal deze klassieker

Volgens Maaike Schwering had Camus profetische gaven. Wel, ik heb die ook, want al lang voor het uitbreken van het corono-drama heb ik in verschillende blogs de aandacht gevestigd op Camus als een te (her)lezen schrijver. Tegenwoordig wordt er aan bekende persoonlijkheden gevraagd welke boeken hun leven hebben veranderd. Als ze het aan mij zouden vragen – wat ze niet zullen doen – zou ik “De pest” van Camus daar misschien niet dadelijk bij zetten, want er zijn natuurlijk wel wat boeken die invloed hebben gehad op mijn denken, maar weinig of geen die mijn leven hebben veranderd. “De pest” van Camus is voor mij wel een meesterwerk dat invloed heeft gehad om mijn denken. 

Een van de belangrijke thema’s in dit boek is de discussie tussen Dr. Rieux en de priester Paneloux.

Natuurlijk: de mening van Paneloux dat de pest een straf van God is, is pure nonsens. Daar moeten we het dus niet meer over hebben. “Corona ? En wat met God ?” verder lezen

Over pastoors met een erectie

Doorbraak

Kurt Leuridan

Fotomuseum ondersteunt christianofobie

In het Fotomuseum (FOMU) loopt een tentoonstelling over het werk van de meester-fotograaf Stephan Vanfleteren. Een parel van een tentoonstelling, met prachtige werken. Op de balie merk ik, bij de betaling van mijn toegangsticket, een uitnodigingsflyer voor een infoavond met als thema ‘Hoe racisme de gezondheid kan schaden’. Maar de grootste ergernis is voor het einde: is er sprake van christianofobie in Antwerpen

Wat is me dat nu voor een vraag: is er christianofobie in Antwerpen ? Natuurlijk is er daar christianofobie. Die is overal. En ze is stuitend.

De katholieke kerk heeft een verleden dat niet altijd fraai oogt – om het voorzichtig te zeggen – en ik heb er dus geen enkel probleem mee om de mistoestanden aan te klagen, en om te spotten met wat te bespotten valt. 

Wie de totaal decadente toestanden in het Vaticaan in de tijd van de Borgia’s wil aanklagen, vindt in mij een medestander. De inquisitie was een perversie van losgeslagen pyschopaten en godsdienstwaanzinnigen. De dominicaan Vincent Ferrer trok Europa rond met zijn rabiate anti-Joodse preken. In Firenze was Savonarola de man van de boekverbrandingen. Hij had niet zozeer bloed aan zijn handen, maar op zijn lelijke kop. De fascinatie voor seks door een celibataire kaste leidde tot de meest stupide morele geboden en vooral verboden en een massa brave mensen die in angst leefden voor de hel… Ik kan zo nog wel een tijdje doorgaan. “Over pastoors met een erectie” verder lezen

Het gaat over religie, en dus heb ik gelijk

Logia

Jonas Slaats

‘Religies zijn geen merken, het zijn talen’

‘Willen we het concept ‘religie’ beter begrijpen, dan laten we de bedrijfsmetaforen beter varen en kunnen we beter een vergelijking maken met taal’, schrijft Jonas Slaats in zijn nieuwste boek “Religie Herzien”. Wanneer we over religies spreken, dan doen we vaak alsof het aanbiedingen zijn uit een supermarkt: pakketjes van geloofsovertuigingen, gedragsregels, symbolen en rituelen die door verschillende merken worden aangeboden. Die merken adverteren dan met hun eigen specificaties en productengamma. In het pakket van het ene vind je reïncarnatie, in dat van het andere een hemel; in het pakket van het ene vind je gebed, in dat van het andere meditatie; in het pakket van het ene vind je priesters, in dat van het andere rabbijnen

Natuurlijk heeft Jonas Slaats gelijk. De oorzaak van zijn gelijk vind je in het feit dat religie, hoe ze je ook bekijkt, in zich iets persoonlijks is. Ze is iets wat zich afspeelt, niet enkel in de ratio, maar ook in de harten van mensen. Ieder hart is anders.

Het is een verschrikkelijke fout als religieuze leiders de boodschap verengen tot een “leer”, een rationeel geheel van stellingen die als waar worden voorgehouden. De katholieke kerk is daar waarschijnlijk het spijtigste voorbeeld van.

Natuurlijk mag een religie niet botsen met de ratio. Als christenen het verhaal horen over Jezus die na zijn verrijzenis plots, als aangetrokken door een Deus ex machina opstijgt, en na een tijdje door een wolk aan het zicht wordt voltrokken, en ze nemen aan dat dit echt zo gebeurd is, hebben ze er niets van begrepen. Want rationeel gezien kan het niet.

Wie wonderen nodig heeft om te geloven, is niet bezig met religie, maar met magie. “Het gaat over religie, en dus heb ik gelijk” verder lezen

Corona ? En wat met God ?

Knack

Maaike Schwering

Waarom de wereld weer massaal Albert Camus leest

Ruim zeventig jaar na het verschijnen, staat De pest van Albert Camus van Zuid-Korea tot Frankrijk en van Japan tot Italië weer in lijstjes van bestverkochte boeken. Waarom lezen we weer massaal deze klassieker

Volgens Maaike Schwering had Camus profetische gaven. Wel, ik heb die ook, want al lang voor het uitbreken van het corono-drama heb ik in verschillende blogs de aandacht gevestigd op Camus als een te (her)lezen schrijver. Tegenwoordig wordt er aan bekende persoonlijkheden gevraagd welke boeken hun leven hebben veranderd. Als ze het aan mij zouden vragen – wat ze niet zullen doen – zou ik “De pest” van Camus daar misschien niet dadelijk bij zetten, want er zijn natuurlijk wel wat boeken die invloed hebben gehad op mijn denken, maar weinig of geen die mijn leven hebben veranderd. “De pest” van Camus is voor mij wel een meesterwerk dat invloed heeft gehad om mijn denken. 

Een van de belangrijke thema’s in dit boek is de discussie tussen Dr. Rieux en de priester Paneloux.

Natuurlijk: de mening van Paneloux dat de pest een straf van God is, is pure nonsens. Daar moeten we het dus niet meer over hebben.

Interessanter is het atheïsme van Camus dat hij laat verwoorden door dr Rieux. “Corona ? En wat met God ?” verder lezen

Over ontzag, religie en een Goede Vader

VRTNWS

Peter Brems

Vijf redenen om vaker naar sterren, zeeën en bergen te kijken: de heilzame effecten van ontzag

Wanneer heb je voor het laatst naar de nachtelijke sterrenhemel gekeken? En weet je nog wat je toen voelde?

Eigenlijk is dit niets nieuws. Toch is het goed om het hier zo nog eens onder de aandacht te krijgen.

Het is niets nieuws omdat het in mijn ogen al bestaat zolang de mensheid bestaat. In een vorige blog heb ik gezegd dat je het begin van de mensheid zou kunnen situeren bij de eerste mamma die een slaapliedje zong voor haar kind. Maar je kan even goed de mens die het eerst ontzag voelde voor de grootsheid van de schepping, als de eerste mens beschouwen.

Bij de beschrijving van dit ontzag, dacht ik spontaan aan een basis van religie. Velen nemen aan dat het woord “religie” verbonden is met het Latijnse “religare” dat “verbinden” betekent. Er zijn andere etymologieën mogelijk, maar  het is niet omdat er andere mogelijkheden zijn, dat het niet precies deze mogelijkheid is die doorheen de eeuwen door de meeste mensen als de juiste is aanvaard. In ieder geval is het zo dat religie, welke ook, en hoe je ze ook bekijkt altijd te maken heeft met verbondenheid. “Over ontzag, religie en een Goede Vader” verder lezen

Ja, de financiering van religie moet herzien worden.

Knack

Maurits Vande Reyde

‘Het wordt tijd dat we geen belastinggeld meer aan religie geven’

‘Het is hoog tijd dat we geen belastinggeld meer aan religie geven. Jaarlijks kost dat in Vlaanderen bijna 500 miljoen euro, ongeveer 80 euro voor elk Vlaming’, zo becijferde Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde (Open VLD).

Wel, er is wat te zeggen voor de stelling van Vande Reyde. Toch is ze vals.

Uiteraard mag het geen evidentie zijn dat de belastingbetaler die zelf niet gelovig is, religie betaalt. Maar dat het geen evidentie is, betekent nog niet dat het niet zinvol kan zijn.

Om te beginnen zit er echte valsheid in deze atheïst. Waar gaat het om ?

Vande Reyde doet alsof enkel religie een geloofsovertuiging is. Nu is atheïsme evenzeer een geloof. Ik heb nog nooit iemand horen bewijzen dat God niet bestaat. Je mag van mij geloven dat hij niet bestaat. Maar je wéét het niet. Tot nu toe is men er – dus terecht – van uitgegaan dat als religie geld krijgt, er ook geld naar de vertegenwoordigende organisatie van het atheïsme moet gaan. In dit geval is dit het Humanistisch Verbond. Vande Reyden spreekt wel over de lessen godsdienst in het onderwijs, maar hij zwijgt zedig over de lessen zedenleer. “Ja, de financiering van religie moet herzien worden.” verder lezen

Bezinning op zondag. God is de Herder die waakt over mij. Ben ik dan een arm schaap ?

God is de Herder die waakt over mij, die mij geleidt naar de groenende weiden; God is mijn Herder, mij altijd nabij, om mij naar vredige waat’ren te leiden. 

Liefelijk lokt mij zijn wenkende stem: God is mijn Herder, ‘k ben veilig bij Hem. 

Moet ik langs dreigend en donker ravijn, nooit zal ik listige vijanden vrezen. God zal mijn Hoeder, mijn veiligheid zijn, God zal een steun en een trooster mij wezen. 

Liefelijk lokt mij zijn wenkende stem: God is mijn Herder, ‘k ben veilig bij Hem. 

Een Vlaams kerklied. Psalm 23

Literair meesterschap. Zet er nog een knaapje met een panfluit bij, en als ik homo zou zijn, zou ik in  vervoering geraken. Idyllisch.

Maar mijn leven is geen idylle geweest. Het uwe wél ? Dus, waar slaat dit op ? “Bezinning op zondag. God is de Herder die waakt over mij. Ben ik dan een arm schaap ?” verder lezen