De volgende dag zag Johannes Jezus aankomen. Hij zei: ‘Kijk, daar is het lam van God, dat de zonde van de mensen wegneemt. (Johannes 1, 29)
Ik ben katholiek opgevoed. Dat is niet mijn schuld. Ik heb daar wel veel mooie dingen aan over gehouden: de kern van de evangelische boodschap, de schoonheid van de liturgie met het prachtige gregoriaans, begrip voor die onuitputtelijke massa christelijk geïnspireerde kunstwerken in alle mogelijke disciplines …
De kerk is een ander verhaal. Ik moet toegeven dat ze de boodschap wel heeft doorgegeven, maar er is voor mij teveel verraad. Ze is teveel aan de kant van de machtigen gaan staan.
Ze heeft teveel niet aan de kant van het Lam gestaan.
Vandaag lezen de katholieken in hun liturgie het verhaal van de doop van Jezus in de versie van de evangelist Johannes.
De tekst van Johannes voert ons naar de oever van de Jordaan waar een rare kwibus zijn kost verdiende met mensen te overtuigen dat het einde van de wereld nabij was en dat het dus hoog tijd was om zich met God te verzoenen om zo toegang te krijgen tot hemelse rijstpap met gouden lepeltjes.
Als hij Jezus in de wachtrij ziet staan, herkent hij in hem het Lam Gods, een verwijzing naar een tekst van de Profeet Jesaja die het heeft over de Lijdende Dienaar Gods die het volk opnieuw met Jahweh zal verzoenen. Blijkbaar was Jahweh in die tijd niet tevreden over de manier waarop het volk Israël zich gedroeg (nu wel ?) en Jesaja voorspelde dus grote rampspoed, straf van God. Maar tegelijkertijd gaf hij ook hoop door te verwijzen naar de komst van de Lijdende Dienaar van Jahweh, het Lam Gods, dat zijn bloed zou vergieten om de zonden van de wereld te dragen en de toornige Jahweh tot bedaren te brengen.
Merk op dat in het onovertroffen Lam Gods van van Eyck naast het lam ook het kruis staat.
Eerlijk gezegd: ik zie echt niet wat dit te maken heeft met de boodschap van Jezus die God voorstelt als een goed vadertje dat zijn verlopen zoon zonder verwijten weer in huis terug opneemt.
Maar goed, ook al is het optreden van Jezus in het Nieuwe Testament dus religieus revolutionair, hij was wel opgegroeid met de godsvisie van het Oude Testament. Meer nog: wat wij lezen in de evangelies is een neerslag van de verhalen die de eerste christenen over Jezus vertelden en het is duidelijk dat ook die eerste christenen het nog niet helemaal begrepen hadden. Veel laatste christenen ook niet.
Hebben wij een Lam Gods nodig om ons te verzoenen met God ?
Mij hebben ze geleerd dat God zijn Zoon heeft geofferd, of op zijn minst het offer van zijn Zoon heeft aanvaard om de zonden van de wereld weg te nemen, om zich met de wereld te verzoenen.
In de eucharistieviering bidden de katholieken uitdrukkelijk: ”Lam Gods dat wegneemt de zonden van de wereld, ontferm u over ons”.
Als kind al wilde ik met die sadistisch perverse God niks te maken hebben.
En toch heeft dat Lam iets. Het staat symbool voor weerloosheid en kwetsbaarheid. Het durft kwetsbaar zijn. Het heeft het zelfvertrouwen dat het een kwetsuur aankan; dat een kwetsuur niet per se betekent dat het ongelukkig is; dat een kwetsuur aanvaarden soms nodig is om zichzelf, Lam, te zijn. Het is sterker dan wie zich angstvallig afschermt voor kwetsuren.
Juist die kracht maakt dat het de zonden van de wereld kan overwinnen; dat het ons kan leiden naar een wereld waarin mensen mekaar niet meer kwetsen, zoals een Goede Herder zijn kudde naar groene weiden leidt.
Het Lam draait de rollen om: het wordt zelf Herder.
Op het ogenblik dat ik deze blog schrijf verschijnt er in onze media een rapport van de staatsveiligheid dat waarschuwt voor de verspreiding van nihilistisch extremisme.
Het gaat om besloten online chatgroepen voor vooral jongeren en zelfs kinderen waar beelden van extreem geweld, zelfbeschadiging, vernedering en seksueel misbruik worden gedeeld. De leden van de groep worden aangespoord en gechanteerd om zichzelf en later ook anderen pijn te doen en daar beeldmateriaal van te delen. Geweld is hier niet meer een middel om iets te bereiken, maar doel op zich. Het gaat puur om het gevoelen van macht.
Het is het tegengestelde van het Lam.
Het is geen op zichzelf staand feit. Het is een signaal van de waanzin van deze tijd.
Mag ik nu geloven ?
Mag ik nu geloven in de boodschap van Jezus ? Mag ik geloven dat enkel het Lam de wereld kan verlossen van de zonde, het kwaad dat mensen zichzelf en anderen aandoen ?
Sta je me toe om te geloven dat wereldvrede enkel mogelijk is als de koningen en presidenten van deze wereld het geweldloos extremisme aanhangen ?