Ignis
Een rijkdom om van te genieten
Rondom mij krioelt het van de cultuurbarbaren.
Vooral vrouwelijke exemplaren krijsen bij het zien van een Pommelien. Hoogopgeleiden die hun drugsverslaving onder controle hebben, mengen zich op festivals tussen de beoefenaars van sex als consumptie. Niet voor niks dat die festivals doorgaan op weiden waar normaal koeien grazen.
Ik beken: ik heb er minachting voor. Jezus zou me berispen voor mijn minachting. Terecht. Maar mijn minachting is ook ingegeven door wanhopige verontwaardiging. Want wat nu in onze media als cultuur wordt verkocht is ontwaardiging van cultuur als uiting van diepmenselijkheid. Het is juist dit gebrek aan diepmenselijkheid dat de domme massa slaafs in de bloederige handen duwt van de machtigen die op kosten van de gewone mensen hun onderlinge strijd om de macht uitvechten. Dronesvlees.
Neen, klassieke muziek leidt niet zo maar tot verheven menselijkheid. Nogal wat nazi’s waren fan van Beethoven. Niet verwonderlijk als je weet dat Beethoven grote bewondering had voor Napoleon, een van de meest misdadige benedenmenselijken. Beethoven heeft er zelfs zijn derde symfonie, de Eroica, aan opgedragen. Gelukkig heeft hij later zijn dwaasheid ingezien en die opdracht terug in getrokken. Anders zou ik nu niet meer naar het diep serene derde deel van zijn negende kunnen luisteren.
En ook: nogal wat klassieke muziek is geschreven, juist in opdracht van die oorlog voerende machthebbers, voor hun prestige en om hun decadente hovelingen te amuseren.
Niet alle klassieke muziek brengt de mens naar verheven sferen.
Muziek moet dat ook niet altijd doen. Er is op zich niks mis met muziek als amusement. Waarom zou ook amusement niet menselijk verheffend kunnen zijn ?
Maar wat nu de massa aangeboden wordt is pure vulgariteit. Je hebt nu mekaar versterkende richtingen: het aanbod wekt vulgariteit bij de massa. Die vulgariteit wekt het aanbod. Sommige van die muziek is vakkundig van hoog gehalte, maar ”inhoudelijk” verrotte zooi. Die stinkt.
Je zou kunnen zeggen: het is maar muziek. Echter, muziek wekt emoties. Muziek breng mensen in een bepaalde sfeer. In winkelcentra in een sfeer van hebberig consumentisme.
De muziek die, bijvoorbeeld, op de hoogmis van de decadentie, het Eurovisie Songfestival, wordt opgevoerd, samen met een perverse nationalistische concurrentiecultuur, haalt het slechtste in een mens naar boven.
Ok, ik neem wat gas terug. Misschien ben je toch wel geen cultuurbarbaar. Ik zie rondom mij ook wel wat mensen die niet van klassieke muziek houden, maar zich evenmin aangesproken voelen door de commerciële bucht.
Ze zijn geen barbaren, maar ze missen wel iets.
Vermits ik zojuist heb aangegeven dat ook klassieke muziek niet per se geweldig menselijk verheffend is moet ik nu overschakelen van klassieke muziek naar religieuze klassieke muziek.
Op zich heb ik niets tegen wat zich nu in de katholieke eredienst als lied aandient. Maar veel muzikale hooggestemdheid vind ik er wel niet in.
Raar toch dat in de goede oude tijd mensen die veel minder geletterd waren dan die van nu – van na de democratisering van ons onderwijs – ”meekonden” met het onvolprezen Gregoriaans ! Wat is er gebeurd in de geesten van de mensen dat ze niet meer bekwaam zijn om open te staan voor die verdiepende schoonheid ?
Soms, heel soms, is er iemand die me vraagt welke muziek dan wel de moeite waard en, vooral, toegankelijk is ?
Ik vrees dat de meeste klassieke religieuze muziek concentratiebogen vraagt die de mens van nu – clip kijker – niet meer aankan.
Maar toch enkele tips.
Ik vernoemde al het Gregoriaans.
Hét grote monument is natuurlijk de Mattheuspassie van Bach, al is zijn Johannespassie evenveel inspanning waard; en hebben de passies van Schütz intiemer misschien wel evenveel zeggingskracht.
Je hebt het Stabat Mater van Pergolesi.
Misschien voor sommigen wat moeilijker : Leçons de ténèbres van Charpentier.
Wie het meer hedendaags wil kan naar Pärts: Da pacem Domine. Of Tavener: Ik pik er één werk uit: Svyati.
Velen zullen nog nooit van haar gehoord hebben en ik ben er ook maar toevallig op gestoten op Spotify, maar voor mij enorm aansprekend is ”Beannacht” van Katharina Baker, cello solo, gespeeld door Liesbet Engelen.
Ok, beluistering van religieuze klassieke muziek zal altijd een inspanning vragen. Maar wat geen moeite vraagt, is ook geen moeite waard. Mens word je niet door je gelijk een varken in de modder te wentelen.
Maar nu heb ik het niet over jullie, lieve lezers. Echt niet.