Waar ga je naartoe ?
Banale vraag. Bij het begin van de vakantie hoor je ze voortdurend. Meestal is het antwoord Benidorm.
Een kind stapt met zijn kruiwagentje over de steenweg. Alleen. Een boer ziet dat – boeren zien alles – en vraagt: waar gaat gij – in die tijd was het nog ”gij” – naartoe ? Het kind antwoordt: naar opa.
Ah ja, en waar woont opa ?
Heel ver !
Het is al een tijdje geleden. Rome verkeerde in een grote economische crisis. Inflatie, stijgende rente ! Besparen of meer belastingen ? Het gepeupel liet zich opjutten door populisten. Er broeide iets. En Nero deed wat de machthebbers altijd al gedaan hebben: hij zocht een zondebok en vond die bij de christenen. En dus bespaarde hij op straatverlichting door christenen als fakkels te gebruiken. Kruisigen was wel niet origineel, maar het paste wel bij christenen. Petrus deed het in zijn broek. Het kon niet anders of vroeg of laat werd hij uit zijn catacombe gehaald en dus trok hij zijn sandalen aan en zijn pet diep over zijn hoofd en strompelde over de Via Appia. Normaal strompelde hij niet, maar nu even wel bij wijze van vermomming.
Komt hij daar toch niet Jezus tegen, verrezen en al, op weg naar de stad die Petrus pas ontvlucht was.
Hij vraagt aan Jezus: ”Domine, quo vadis ? Heer, waar gaat gij naartoe ?”
Jezus antwoordt: ”Ik ga naar Rome, om weer gekruisigd te worden.”
Dat heten ze iemand een ferme mep geven.
Petrus maakt rechtsomkeer, zet zijn pet af en stapt met nieuwe moed terug naar de stad. Daar zal hij gevangen genomen worden en gekruisigd.
Het verhaal vertelt verder niets over Jezus. Op weg naar een andere lafaard om hem zijn kruis te doen dragen ?
Raar volkje, die christenen van toen. Als de ene zijn kruis niet wil dragen, moet de andere het maar doen. Maar gekruisigd zal er worden.
Tja, ik begrijp het verhaal wel. Die christenen waren ook maar mensen van hun tijd en in Rome hadden ze het niet gemakkelijk. De Romeinen eisten van hen dat ze de God van Jezus afzworen om de Romeinse goden te aanbidden. Een verschrikkelijke keuze: leven of trouw blijven aan Jezus ?
Petrus was de leider van de bende. Precies hij koos laf voor de ontrouw en liet zijn volkje in de steek …
Nu wordt het spel niet meer zo hard gespeeld.
Alhoewel: wereldwijd ervaren naar schatting 388 miljoen christenen zware vervolging of discriminatie om hun geloof. Dat betekent dat ongeveer 1 op de 7 christenen wereldwijd lijden onder onderdrukking. De vijf toplanden zijn Noord-Korea, Somalië, Jemen, Soedan. Maar ook in het zogezegd christelijke Latijns-Amerika wordt christenen in een aantal landen het leven moeilijk gemaakt, als ze al niet vermoord worden.
Ook dit is al een tijdje geleden, maar denk daarbij ook maar aan bisschop Oscar Romero. De toestand van zijn tijd bestaat nog altijd.
Die vervolging van christenen gaat dan misschien niet altijd rechtstreeks over hun religie. Maar christenen die hun geloof ernstig nemen, beleven wel de voorkeursoptie voor de armen. Als ze die beleving beperken tot wat aalmoezen, vormen christenen geen probleem. Maar als ze wetten willen die de armoede tegen gaan, vinden de rijken dat niet fijn. En de rijken hebben de macht.
Bij ons is er geen christenvervolging, maar ook hier wordt wie overtuigd, openlijk, zijn geloof belijdt door velen als achterlijk, naïef, of zelfs als tegenstander beschouwd. Ook hier zijn er middens waarin het moed vraagt om uit de kast te komen.
En overal vraagt het innerlijke kracht om tegen de stroom in consequent christelijke waarden te beleven. Wie vanuit zijn geloof weigert om zijn ellebogen te gebruiken moet kunnen aanvaarden dat hij die promotie mist.
Wie in bepaalde milieu’s weigert om mee te doen met het gesjoemel wordt geneutraliseerd of uit de groep gestoten.
Het is natuurlijk geen vervolging, maar zelfs als er geen tegenstroom is, vraagt het beleven van het christendom nog een serieuze inspanning. Diep in ons zit een drang naar bezit, comfort, aanzien, macht … en naar concurrentie. Het vraagt een innerlijke strijd om daar tegen in te gaan.
Neen, ik beweer niet dat enkel christenen afstand proberen te nemen van het verwerven van rijkdom. Ook in ongelovige linkse kringen wordt deze houding gecultiveerd. Maar als ik dan hoor dat mensen toch wel respect hebben voor die linksen – ook al zijn ze het er niet mee eens – omdat ze zo consequent hun overtuiging beleven, dan denk ik dat dat respect er ook moet zijn voor christenen die consequent hun overtuiging beleven.
Alles wat de moeite waard is, vraagt ook moeite.
Maar als het echt de moeite waard is, leidt het ook naar diep geluk. Diep geluk is iets anders dan ”zich goed voelen”; dan de kick van een spectaculaire ervaring.
De beleving van de boodschap van Jezus is niet gemakkelijk; vraagt moeite … maar ze leidt wel naar dat diepe geluk. In mythologische taal: naar de hemel. Waar je die hemel dan situeert – boven of onder, nu of later – maakt niet uit.
Maar tot allen sprak Hij: ‘Wie mijn volgeling wil zijn, moet Mij volgen door zichzelf te verloochenen en elke dag opnieuw zijn kruis op te nemen. Want wie zijn leven wil redden, zal het verliezen. Maar wie zijn leven verliest om Mijnentwil, die zal het redden. Wat voor nut heeft het voor een mens heel de wereld te winnen, als hij zichzelf hierdoor zijn ondergang en dood berokkent? (Lk. 9,23-25)
Mag ik deze tekst uit het evangelie van Lukas even vertalen naar nu ?
Zichzelf verloochenen en zijn kruis op nemen: zichzelf niet op de eerste plaats zetten. Vechten tegen je – natuurlijke – egocentrisme, je egoïsme, narcisme.
Dat veronderstelt dat je veel opgeeft van wat het leven je te bieden heeft aan aangename ervaringen, die juist door dat egocentrisme niets meer zijn dan voorbijgaande, oppervlakkige belevingen.
Wie dat oppervlakkige leven wil redden, zal het echte, diepe, leven verliezen.
En, speciaal voor deze tijd en al de idioten die zich niet verzetten tegen de nieuwe oorlog en er niet alles aan doen om hem te voorkomen: wat voor mens ben je als je die oorlog wint – als je de hele wereld wint – maar daarvoor miljoenen levens hebt vernietigd ? Zal je dan van de aarde een hemel gemaakt hebben ? Zal ik eens een Jezuske doen en refereren naar Zijn uitspraak: jullie zijn witgekalkte graven, mooi van buiten, maar vol stinkende rottigheid van binnen. (Mt.23,27)
Want om zich mooi voor te doen, zullen die oorlogstokers ook nog beweren dat ze de oorlog voorbereiden om hem te voorkomen.
En nu moet ik oppassen, want met zulke uitspraken loop ik het gevaar bestempeld te worden als een vriend van de vijand en wordt zo zelf een vijand die vervolgd moet worden. Om mijn geloof. Neen, ik pas niet op.
Wie naar opa wil, moet ver willen gaan. In Benidorm zal je hem niet vinden.