Iemand stuurt me een opname van de toespraak van De Wever bij aanvang van het academiejaar in Gent, met de vraag of De Wever hier probeert om ons de afbraak van de sociale zekerheid te doen aanvaarden.
Ziehier mijn antwoord:
Ik denk niet dat De Wever hier specifiek de geesten rijp wil maken voor de afbraak van de sociale zekerheid. Ik heb jaren geleden al in mijn blogs aangegeven dat die afbraak al volop bezig is – denk bijvoorbeeld aan de firmawagens, de flexi-jobs, de toenemende studentenarbeid … Of aan het pensioensparen …
In mijn ogen is die afbraak al bezig van in de economische crisissen in de jaren 70. Bij de overgang van een Keynes- naar een neoliberale economie. Ze zijn wel zo slim om die afbraak geleidelijk aan te laten gebeuren – langzaam aan, dan breekt het lijntje niet … Ondertussen is er geen mens meer die zaken zoals pensioensparen, flexi-jobs, firmawagens … als een probleem ziet. Integendeel. In feite zijn het enkel de vakbonden die nog wat tegenspartelen met acties die bij de massa geen enthousiasme en meer nog: zelfs weerstand oproepen. De Wever heeft het niet meer nodig om de massa te overtuigen dat de afbraak van de sociale zekerheid absoluut noodzakelijk is. De massa heeft die afbraak al lang aanvaard.
Het kan zijn dat De Wever de toestand erger voorstelt dan hij is om zijn hervormingen (niet per se hetzelfde als afbraak van de sociale zekerheid) bij de domme massa aanvaardbaar te maken. Maar hij heeft natuurlijk wel gelijk – ook dat heb ik jaren geleden al aangegeven: we leven al veel te lang boven onze stand. Dat er hervormingen nodig zijn, is een evidentie. Dat de financiële wantoestand moet worden aangepakt met de daarbij horende besparingen is dat evenzeer. Of nog: we hebben schulden gemaakt – leningen aangegaan om schulden af te betalen en nieuwe leningen om de vorige leningen af te betalen … Daar moet een einde aan komen voor de boel ineenstort. En, inderdaad, zonder besparingen, kàn dat niet lukken. Je kan je dan afvragen wààr ge dan moet/kunt besparen, maar vermits het gaat over boven onze stand leven, zal het niet gaan zonder in te boeten op onze stand.
Je kan ook gaan zeuren over het feit dat nog altijd de echt rijken buiten schot blijven om bij te dragen, maar dat de rijken serieus bijdragen is nu eenmaal onmogelijk – ook de PVDA zou dat niet in de praktijk kunnen brengen – want in het kapitalisme ligt de macht bij het kapitaal en dus kan je de rijken nooit echt raken in een democratie die het kapitalisme omarmt. Dàt zou een partij als de PVDA naar voor moeten schuiven.
Of nog: binnen het kapitalisme is het àltijd de middenklasse die het gelag betaalt. De armen hebben niets om te betalen en aan het geld van de rijken geraak je niet.
Onze sociale zekerheid is een overeenkomst tussen werkgevers en werknemers, afgesloten na de Tweede Wereldoorlog. Het is belangrijk om dat aspect: ”overeenkomst” in het oog te houden.
De sociale zekerheid is dus in essentie geen zaak van de staat. De staat is in stricto sensu slechts een ”facilitator” van het overleg tussen werkgevers en werknemers. Dat is een basisregel: eerst het overleg tussen werkgevers en werknemers en pas als dat niet lukt, komt de staat tussen. Natuurlijk zal de staat dan met wetten en regelgeving en geregeld ook met financiering, die overeenkomst effectief maken.
Ondertussen is de facto de rol van de staat natuurlijk wel belangrijker geworden.
Uiteraard spelen in dat overleg vakbonden een cruciale rol.
Een van de zaken die opvallend zijn bij de N-VA is dat die partij van de vakbonden af wil. Daarmee speelt ze in de kaart van het kapitaal. Je kan de N-VA hier dus als puur liberaal beschouwen.
Maar het is niet zo simpel.
De Wever is een volksnationalist. Het volksnationalisme wijst dat liberalisme af. (Nationaal Socialisme.) Dat nationalisme wil een sterk en gezond volk. De welstand van dat volk is dus wel belangrijk voor de staat, maar geen kwestie van overeenkomst tussen werkgevers en werknemers (vakbonden), maar een opdracht voor de staat.
Ik ben er ondertussen van overtuigd dat De Wever is geëvolueerd naar het ”liberaal nationalisme”. *(Hieronder een link naar een interessant artikel van Loobuyck hier over.)
We leven in een overgangstijd en het overlegmodel en de bijhorende sociale zekerheid is er nog wel, maar ondertussen kennen we ook al het sociaal liberalisme – dat dus niet samenvalt met het liberaal nationalisme. Bijvoorbeeld: de strijd tegen de armoede, veroorzaakt door de energiecrisis, wordt niet gevoerd vanuit de sociale zekerheid, maar wel door premies die los van de sociale zekerheid, armen en mensen in kansarmoede moeten ondersteunen. Dit is dus sociaal liberalisme, maar in de praktijk zou je het even goed liberaal nationalisme kunnen noemen. Ook dat is eigenlijk afbraak van de sociale zekerheid. Niemand is daar tegen.
Of nog: in onze sociale zekerheid krijgt iedereen – arm en rijk – evenveel uit de sociale pot. Ja natuurlijk, als die sociale zekerheid een overeenkomst is tussen arbeid en kapitaal, moet ook de kapitalist krijgen. In het systeem van de premies (sociaal liberalisme) krijgen enkel mensen die het nodig hebben iets. In tijden van budgettaire krapte is daar zelfs iets voor te zeggen. En ook: ons systeem van sociale zekerheid werkt slechts in tijden van economische groei; zoals na de Tweede Wereldoorlog. Dat is het drama van onze sociale zekerheid: juist op het ogenblik dat meer mensen ze nodig hebben, laat ze het afweten.
Nogmaals: je vindt vandaag allerlei ”systemen” door mekaar, maar ik denk wel dat de tendens duidelijk is.
De Wever is dus niet een pure liberaal die iedereen zijn plan wil laten trekken, maar hij wil wel onze huidige sociale zekerheid weg en vervangen door een ”nationalistische solidariteit”, georganiseerd door de staat, los van overleg tussen groepen in de samenleving (werkgevers en werknemers)
In de afbraak van de sociale zekerheid vindt hij natuurlijk een partner in de liberalen en bij het kapitaal, maar uiteindelijk wil hij wel iets anders dan die kapitalisten en liberalen.
Of nog: wie kijkt naar zijn huidige sociaal-economische politiek op federaal vlak ziet wel liberalisme en kapitalistisch denken, maar in de Vlaamse regering zie je dan weer duidelijk sterke aandacht voor het ontwikkelen van een nationalistisch gemeenschapsgevoelen. Die twee elementen komen nog niet echt samen, maar ik denk wel dat De Wever naar dat samenkomen streeft met als resultaat niet zo maar een puur liberaal ieder voor zich, maar wel een nationale solidariteit die onze huidige sociale zekerheid vervangt.
Morgen ga ik wat dieper in op de begrippen die hier meespelen.
PS Mogelijkheden en beperkingen van het nationaal liberalisme als politieke en filosofische positie
Misschien ook interessant: Nationalisme is zo erg nog niet
NB Dat ik verwijs naar deze artikels wil niet zeggen dat ik het er mee eens ben !