Fouad Gandoul in het Belang van Limburg:
Overal in het ‘Vrije Westen’ verwatert het vertrouwen in representatieve structuren. Van de VS – waar het Congres functioneert als een gepolariseerd museum van onvrede – tot Nederland, dat opnieuw vervroegde verkiezingen tegemoet gaat, terwijl een volstrekt disfunctioneel demissionair kabinet de waan van de dag bestiert.
De paradox is wrang: hoe vaker we stemmen, hoe minder mensen zich vertegenwoordigd voelen … Het bevestigt het gevoel dat debatten en verkiezingen ondergeschikt zijn aan de greep naar macht in crisistijd. Misschien is dat wel de echte tragedie: dat de representatieve democratie in naam overeind blijft, maar in de praktijk steeds vaker sluiproutes zoekt om haar eigen traagheid te omzeilen en zichzelf zo finaal op te heffen.
Deze Fouad brengt meestal duidelijke analyses met info die iets bijbrengt. Ik wil hier niet ingaan op de idee dat wat er gebeurt in onze democratie een natuurlijk proces is dat samen gaat met een steeds duidelijkere oorlogsdreiging. In een oorlog is onze trage democratie geen goede bestuursvorm.
Zijn analyse van onze democratie is interessant op het ogenblik dat de Chinese demonstratie van macht, zowel economisch als militair, als politiek, de commentaren uitlokt van het journaille dat altijd opnieuw er de aandacht op vestigt dat dat dat machtsblok rond China bestaat uit dictators en autoritaire leiders die geen democratie kennen zoals onze superieure samenlevingen. Zo wordt een vijandsbeeld gevormd dat geleidelijk aan zal geïntensifieerd worden om ons mentaal klaar te maken voor een derde wereldoorlog.
De analyse van Fouad Gandoul over de neergang van onze democratie relativeert het argument dat we die Chinezen als vijanden moeten beschouwen omdat China (en zijn bondgenoten) geen democratieën zijn. Als onze bestuursvorm aan’t instorten is, hebben wij weinig recht om die van hen te bekritiseren.
Je kan je zelfs de vraag stellen of wij hier een echte democratie zijn – of ooit geweest zijn – want een echte democratie veronderstelt een bevolking die oprecht geïnteresseerd is in het algemene belang en daarvan merk ik niet veel, zelfs niet bij de politiekers zelf.
Maar goed, laat ons nu maar even aannemen dat onze zogezegde democratie toch nog beter is dan die andere bestuursvormen. Ja, echt ik meen dat dat zo is ! Betekent dat dat onze bestuursvorm overal in de wereld de juiste is/zou zijn ? Hebben wij het recht om aan Poetin te verwijten dat hij een autoritair leider is ?
Als je naar de Russische geschiedenis kijkt, zie je dat er daar tot nu nog nooit een echte democratie is geweest. De meerderheid van de Russen noemden de verschrikkelijke dictator Stalin ”vadertje”. ”Mogen wij Poetin verwijten dat hij een autoritaire leider is”, wordt dan: mogen wij de ”Russische ziel” verwijten dat ze niet klaar is voor onze democratie en de massa daar een autoritaire leider als de juiste bestuursvorm beschouwt ?
Kom nu niet af met Russen die actie voeren voor het afzetten van de autoritaire Poetin en pleiten voor een democratie naar ons model: ze zijn een kleine minderheid in het immense Rusland. Ze krijgen bij ons onevenredig veel media aandacht, maar de overgrote meerderheid van de Russen is tevreden met een autoritaire leider. Voor de zoveelste maal: laat je niet misleiden door het beeld dat onze media ophangen van Rusland.
Als de ”opstandelingen” er morgen in slagen om Poetin ten val te brengen, zal overmorgen een andere autoritaire leider de macht overnemen.
Rusland is niet klaar voor onze democratie en de autoritaire leider is blijkbaar voor Rusland op dit ogenblik de meest aangepaste bestuursvorm.
Zal dat binnen 50 of 100 jaar nog zo zijn ? Ik hoop van niet. Ik hoop dat de Russische samenleving zal evolueren in onze richting, maar het is niet aan mij – of aan onze leiders – om het tempo van deze ontwikkeling of zelfs de richting te bepalen.
We mogen niet vergeten dat de totstandkoming van onze democratie een proces van eeuwen is geweest. Een belangrijk moment daarin was de Franse Revolutie. Rusland heeft deze revolutie nooit gekend. Ik kan dit verder uitwerken, maar deze blog is daar niet de plaats voor.
Gisteren ging het over normen en waarden en betoogde ik dat de ontwikkeling van normen en waarden niet overal op onze planeet gelijk en in hetzelfde tempo is verlopen en dat het geen zin heeft om onze normen en waarden op te leggen aan andere culturen waarin de mensen daar niet klaar voor zijn.
Hetzelfde geldt voor de bestuursvormen; voor onze democratie.
In Congo hebben de belgen bij de onafhankelijkheid een bestuursvorm naar het model van onze democratie geïnstalleerd. Het resultaat is duidelijk: het land is vervallen in een verschrikkelijke chaos. In onze media en ook in ons onderwijs wordt de schuld daarvan gelegd bij de misdadige dictators die mekaar hebben opgevolgd, maar moeten we niet de vraag stellen hoe het komt dat het altijd dictators zijn die daar aan de macht komen ? Cultuur analisten hebben het dan over een samenleving die nog altijd wordt beheerst door stam structuren waarin een stamhoofd de gang van zaken bepaalt. Bij mijn weten was daar in die stammen niet veel sprake van democratie.
In China hebben de Chinezen blijkbaar een bestuursvorm gevonden die bij hen past. Niemand kan ontkennen dat het resultaat indrukwekkend is. Betekent dit dat wij die bestuursvorm moeten overnemen ? Of dat de Chinezen hun bestuursvorm aan ons mogen opdringen ? Neen, toch ! Maar dat betekent ook dat wij geen kritiek te leveren hebben over de Chinese vorm. En ook dat het autoritaire karakter van hun bestuursvorm geen reden is om hen als vijanden te zien. Hetzelfde geldt voor Poetin. Over Noord-Korea durf ik geen uitspraak doen.
Als in onze pers het autoritaire karakter van de Chinese en Russische bestuursvorm als een reden voor vijandschap wordt voorgesteld is dat dom, misleidend, en misdadig.